చైనా డెట్ ట్రాప్ డిప్లమసీ: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఎందుకు చైనా వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి?

పేద, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు చైనా భారీగా రుణాలు ఇచ్చి, ఆపై రుణాలు తీర్చలేని పరిస్థితిలో వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలపై పట్టు సాధించడాన్ని నిపుణులు ‘డెట్ ట్రాప్ డిప్లమసీ’గా వర్ణిస్తున్నారు. ఈ ఆరోపణలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలు ఇప్పటికీ చైనా ఆర్థిక సహాయాన్ని కోరుతున్నాయి.

పాశ్చాత్య రుణ సంస్థలు పారదర్శకత, మానవ హక్కులు, ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణల వంటి కఠినమైన షరతులు పెడతాయి. కానీ చైనా అలాంటి నిబంధనలు ఏవీ పెట్టదు. దీనివల్ల అవినీతి లేదా నియంతృత్వ పాలకులకు ఈ రుణాలు అనుకూలంగా మారతాయి. రోడ్లు, రైల్వేలు, నౌకాశ్రయాలు, విమానాశ్రయాలు వంటి మౌలిక వసతులను చైనా కంపెనీలు చాలా వేగంగా నిర్మించి, స్థానిక నేతలకు ఎన్నికల ప్రచారంలో బలం చేకూరుస్తాయి.

బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ ద్వారా చైనా పెద్ద ఎత్తున పెట్టుబడులు పెడుతోంది. అమెరికా లేదా ఐరోపా దేశాలు ఆసక్తి చూపని ప్రాంతాల్లో చైనా తన అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుంటుంది. రుణాలపై ఆధారపడిన దేశాలు ఐక్యరాజ్యసమితిలో తైవాన్, జింజియాంగ్ వివాదాలపై చైనాకు మద్దతుగా ఓటు వేస్తాయి. నిఘా టెక్నాలజీ వ్యవస్థలను కూడా చైనా ఆయా దేశాల్లో విస్తరిస్తోంది.

భారత్ విషయంలో, చైనా-పాకిస్తాన్ ఆర్థిక కారిడార్ (CPEC) ప్రాజెక్ట్ తమ సార్వభౌమత్వాన్ని ఉల్లంఘిస్తోందని భారత్ దీర్ఘకాలంగా వాదిస్తోంది. దీనికి ప్రతిగా భారత్ మిడిల్ ఈస్ట్-యూరప్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (IMEEC), డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ వంటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా తన స్వంత ముద్ర వేయాలని భావిస్తోంది. అయితే, కేవలం దౌత్య ప్రకటనలతో సరిపోదని, సొంత ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయడం, పారదర్శకమైన ఆర్థిక సహాయం అందించడం, స్థానిక సామర్థ్యాలను పెంపొందించడం వంటివి అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.