స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్మోజ్ పై ఇరాన్ ఆధిపత్యం; ప్రత్యామ్నాయ చమురు పైప్‌లైన్ల వివరాలు

ఇరాన్‌కు ప్రపంచ చమురు సరఫరా వ్యవస్థలో కీలకమైన స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్మోజ్ పై పూర్తి ఆధిపత్యం ఉంది. ఈ జలసంధి నుంచి ప్రతిరోజు సుమారు 2 కోట్ల బ్యారెల్స్ ముడి చమురు రవాణా అవుతుంది.

30 కిలోమీటర్ల వెడల్పు గల ఈ జలసంధిలో 50% ఇరాన్‌కు, 50% ఒమన్‌కు చెందుతుంది. అయినా చమురు ట్యాంకర్లు మాత్రం ఇరాన్‌కు చెందిన 50% ప్రాంతం నుంచే ప్రయాణించాల్సి వస్తుంది. ఎందుకంటే చమురు నింపుకున్న తర్వాత ట్యాంకర్లు భారీగా మారతాయి. 30 కిలోమీటర్లలో కేవలం 2-3 కిలోమీటర్ల వెడల్పు మాత్రమే సరిపడా లోతు కలిగి ఉంటుంది. ఆ లోతైన ప్రాంతం ఇరాన్ వైపు ఉండడంవల్ల, ఇరాన్ ఈ మార్గంపై నియంత్రణ సాధించింది.

స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్మోజ్‌పై ఆధారపడకుండా మూడు ప్రత్యామ్నాయ పైప్‌లైన్లు ఉన్నాయి. సౌదీ అరేబియా 1981లో తూర్పు నుంచి పశ్చిమ తీరంలోని యాంబోకు 1200 కిలోమీటర్ల పైప్‌లైన్ నిర్మించింది, దీని రోజువారీ సామర్థ్యం 50-70 లక్షల బ్యారెల్స్. UAE 2011లో హబ్సాన్ నుంచి ఒమన్‌లోని ఫుజైరాకు 370 కిలోమీటర్ల పైప్‌లైన్ వేసింది, సామర్థ్యం రోజుకు 15 లక్షల బ్యారెల్స్. ఇరాక్ 1976లో కిర్కుక్ నుంచి టర్కీలోని సెహాన్ పోర్ట్‌కు 970 కిలోమీటర్ల పైప్‌లైన్ నిర్మించింది, దీని ద్వారా రోజుకు 15 లక్షల బ్యారెల్స్ రవాణా అవుతుంది. ఈ మూడు కలిపి గరిష్టంగా 1 కోటి బ్యారెల్స్‌కు మించి రవాణా చేయలేవు.

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల సామర్థ్యాన్ని పెంచి ఇరాన్‌పై ఆధారపడకుండా చమురు సరఫరా చేసుకోవాలని ప్రతిపాదించారు. అయితే ఈ ప్రయత్నానికి ఇరాన్ అంగీకరించడం లేదు. ఒత్తిడి చేస్తే స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్మోజ్‌ను మూసివేస్తానని ఇరాన్ బెదిరిస్తోంది. ఇది ప్రపంచ చమురు సరఫరాకు ప్రమాదకర పరిణామం కావచ్చు.