నాగుల చవితి: కార్తీక శుక్ల చవితి రోజు సర్ప దేవతలను పూజించే సంప్రదాయం

కార్తీక మాసంలో శుక్ల పక్షాన వచ్చే చవితి తిథిని నాగుల చవితి పర్వదినంగా జరుపుకుంటారు. ఈ రోజు సర్ప దేవతలను పూజిస్తారు. ఈ ఆచారానికి మూలమైన కథ మహాభారతంలో ఉందని పౌరాణిక గ్రంథాలు తెలుపుతున్నాయి.

పౌరాణిక కథనం ప్రకారం, పరీక్షిత్ మహారాజు వేటకు వెళ్లినప్పుడు ఆయనకు దాహం వేసింది. తపస్సు చేసుకుంటున్న శమీక మహర్షిని మంచినీళ్లు ఇవ్వమని అడిగాడు. ధ్యానంలో ఉన్న మహర్షి సమాధానం చెప్పలేదు. దీనితో కోపగించిన రాజు పక్కనే చనిపోయి పడి ఉన్న పామును మహర్షి మెడలో వేసి వెళ్లిపోయాడు.

ఈ విషయం తెలుసుకున్న శమీక మహర్షి కుమారుడు శృంగి ఆగ్రహించాడు. తన తండ్రిని అవమానించిన వ్యక్తి ఏడు రోజుల్లోపు తక్షకుడి కాటుకు బలి అవుతాడని శాపం ఇచ్చాడు. దీన్ని తెలుసుకున్న పరీక్షిత్ ఒంటి స్తంభం మేడలో కట్టుదిట్టమైన భద్రతతో ఉండసాగాడు. తక్షకుడు చిన్న పురుగు రూపంలో పరిచారకులు తెచ్చిన పండ్లలోకి ప్రవేశించాడు. పండు నుంచి బయటకు వచ్చి పెద్ద సర్పంగా మారి పరీక్షిత్‌ను కాటు వేశాడు.

తండ్రి మరణానికి సర్పాలే కారణమని భావించిన జనమేజయుడు సర్ప యాగం ప్రారంభించాడు. మంత్ర ద్రష్టలు మంత్రాలు చదువుతుండగా, దేవలోకం, నాగలోకంతో పాటు అన్ని లోకాల సర్పాలు హోమగుండంలో పడసాగాయి. తక్షకుడు తన స్నేహితుడు దేవేంద్రుడిని శరణు వేడుకున్నాడు. దేవేంద్రుడు అతన్ని తన సింహాసనం మీద కూర్చోబెట్టుకున్నాడు. అయినా జనమేజయుడి ఆదేశంతో మంత్ర ద్రష్టలు 'మహేంద్ర సహిత తక్షకాయ స్వాహా' అని చదివారు. దీంతో ఇంద్రుడు, తక్షకుడు కూడా హోమగుండంలో పడే పరిస్థితి వచ్చింది.

ఆ సమయంలో అస్టీక మహర్షి అక్కడికి వచ్చాడు. జనమేజయుడికి హితవచనాలు చెప్పి సర్ప యాగాన్ని ఆపించాడు. మనుషులకూ సర్పాలకూ పరస్పరం ఇబ్బంది కలగకూడదంటే సర్ప దేవతలను స్మరించాలని ఆయన సూచించాడు. ఆయన ఆ విధంగా చెప్పిన రోజే కార్తీక శుక్ల చవితి అని పౌరాణిక గ్రంథాలు తెలియజేస్తున్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలోనే నాగుల చవితి రోజు పుట్ట చుట్టూ లేదా నాగ దేవత విగ్రహం చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తారు. ఈ సమయంలో ఒక ప్రత్యేక శ్లోకాన్ని చదువుతారు. సర్ప దేవతల అనుగ్రహం కోసం ఈ పూజ చేస్తారని భక్తుల విశ్వాసం.