అమెరికా-ఇరాన్ దాడులు: హర్మూజ్ జలసంధి సంక్షోభం, భారత్‌కు ఇంధన షాక్ తప్పదా?

అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య సైనిక ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్రమయ్యాయి. కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం దెబ్బతిన్న నేపథ్యంలో రెండు దేశాలు పరస్పర దాడులు చేసుకుంటున్నాయి.

అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ (సెంట్కామ్) ఇరాన్‌లోని బందర్ అబ్బాస్ నావికా స్థావరంపై అత్యాధునిక సముద్ర డ్రోన్లతో దాడి చేసింది. సైనిక చరిత్రలో తొలిసారిగా కార్సైర్ వన్-వే అటాక్ సీ డ్రోన్లను ప్రత్యక్ష యుద్ధ కార్యకలాపాల్లో ఉపయోగించినట్లు సెంట్కామ్ ప్రకటించింది. దీంతో పాటు ఇరాన్ ప్రయోగించిన ఒక క్రూజ్ మిస్సైల్, ఒక వార్ ఫేర్ డ్రోన్‌ను కూల్చివేసినట్లు అమెరికా తెలిపింది. ఇరాన్‌లోని 140 లక్ష్యాలపై దాడులు జరిపినట్లు సెంట్కామ్ వెల్లడించింది.

ఇరాన్ కూడా ప్రతీకార దాడులు మొదలుపెట్టింది. బహ్రెయిన్, కువైట్, ఒమన్, జోర్డాన్ లోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై డ్రోన్లు, క్షిపణులతో విరుచుకుపడింది. ఈ ఘటనల్లో గల్ఫ్ దేశాల్లో పేలుళ్ల శబ్దాలు వినిపించాయి. ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లాలని అధికారులు హెచ్చరించారు.

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ హర్మూజ్ జలసంధి మీదుగా రవాణా అయ్యే ప్రతి వస్తువుపై 20 శాతం చార్జీ వసూలు చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు. ఇప్పటివరకు ఈ జలమార్గానికి ఉచితంగా రక్షణ కల్పించామని, ఇకపై ఆ ఖర్చును రికవరీ చేస్తామని తెలిపారు. అదే సమయంలో హర్మూజ్ తెరిచే ఉందని, ఇరాన్ నౌకల రాకపోకలను మాత్రమే దిగ్బంధం చేస్తున్నామని ఆయన వివరించారు. దీనికి వ్యతిరేకంగా ఇరాన్ స్పందిస్తూ, ఈ జలసంధిపై అమెరికా జోక్యాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అంగీకరించమని హెచ్చరించింది.

అమెరికా సైనిక చర్యలు తీవ్రమైన నేపథ్యంలో ఇరాన్ హర్మూజ్ జలసంధిని మూసివేసింది. దీంతో భారతదేశానికి చెందిన 22 చమురు నౌకలు అక్కడ చిక్కుకుపోయాయి. ఆ నౌకల్లో 16.7 లక్షల టన్నుల ముడి చమురు, 3.2 లక్షల టన్నుల ఎల్పీజీ, 2 లక్షల టన్నుల ఎల్ఎన్జీ ఉన్నాయి. నావికులు సురక్షితంగా ఉన్నారని సమాచారం. ఇదిలా ఉండగా, సైప్రస్ జెండాతో 11 మంది భారతీయ సిబ్బంది ఉన్న ఓ నౌకపై ఇరాన్ కాల్పులు జరిపిన ఘటనలో ఒకరు గల్లంతయ్యారు. ఈ దాడిని భారత్ ఖండించింది.

పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఖతార్ మధ్యవర్తిత్వంలో చర్చలు జరుగుతున్నాయి. ఇరాన్‌తో పాటు పాకిస్తాన్ కూడా శాంతి ప్రయత్నాల్లో పాల్గొంటోంది. మరోవైపు, రష్యా ఇరాన్‌కు అత్యాధునిక డూమ్స్‌డే విమానాన్ని (టీయు-214పీయు) పంపింది. ఇది అణు దాడుల నుంచి రక్షణ కల్పించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.

భారత్‌పై ప్రభావం: ప్రపంచ చమురు రవాణాలో 20 శాతం, ఎల్పీజీ సరఫరాలో 60 శాతం ఈ జలసంధి మీదుగానే జరుగుతుంది. గత ఫిబ్రవరిలో అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య మొదటిసారి దాడులు జరిగినప్పుడు భారత్‌లో ఎల్పీజీ కొరత ఏర్పడి, కమర్షియల్ సిలిండర్ ధర ₹3,100 దాటింది. ఇప్పుడు మరోసారి హర్మూజ్ మూసివేతతో ఇంధనం, వంటగ్యాస్ ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. జూలై 9న అమెరికా దాడుల తర్వాత బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్‌కు 79 డాలర్లకు చేరడం ఆందోళన రేపుతోంది.

ఈ పరిణామాలు కొనసాగితే భారతీయ చమురు కంపెనీలు ముడి చమురు దిగుమతుల కోసం అదనపు ఖర్చు పెట్టాల్సి వస్తుంది. ఫలితంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గడానికి బదులు మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.