యమద్వితీయ: సోదరి ఇంట్లో భోజనం, కుబేరుడి శ్లోకం ఆచారం

కార్తీక మాసం రెండో రోజు కార్తీక శుక్ల ద్వితీయ తిథిని యమద్వితీయగా పిలుస్తారు. ఈ రోజున భగినీ హస్త భోజనం నిర్వహించాలని సంప్రదాయం చెబుతోంది. భగిని అంటే సోదరి. సోదరులు సోదరి ఇంటికి వెళ్లి ఆమె చేతి వంటను స్వీకరించాలని ఆచారం.

ఈ పండుగకు మూలం ఒక పురాణ కథనం. మార్కండేయుడు యమపాశం నుంచి బయటపడేందుకు శివలింగాన్ని గట్టిగా కౌగిలించుకున్నాడు. అప్పుడు యమపాశం శివలింగంపై కూడా పడింది. దీంతో పరమేశ్వరుడు రుద్ర రూపంలో ప్రత్యక్షమై తన త్రిశూలాన్ని యమధర్మరాజుపైకి విడిచిపెట్టాడు.

త్రిశూల భయంతో యమధర్మరాజు తన సోదరి యమున ఇంటికి పరుగెత్తాడు. యమున చాలా కాలంగా ఆయనను భోజనానికి రమ్మని కోరుతోంది. నరకలోకంలో పాపులకు శిక్షలు విధించే బాధ్యత వల్ల ఆయన రాలేదు. ఆ రోజు యమున ఆతిథ్యం ఇచ్చి భోజనం వడ్డించింది. యమధర్మరాజు భోజనం చేస్తున్న సమయంలో త్రిశూలం అక్కడికి వచ్చింది. భోజన సమయంలో ఎవరినీ ఇబ్బంది పెట్టకూడదనే నియమం వల్ల అది వెనుదిరిగింది.

అనంతరం యమధర్మరాజు యమునను వరం కోరుకోమన్నాడు. ఈ రోజు సోదరీమణుల ఇంటికి వెళ్లి ఆతిథ్యం స్వీకరించి బహుమతులు ఇచ్చే సోదరులకు యమభయం, అపమృత్యు దోషం ఉండకూడదని యమున కోరింది. దీర్ఘాయుష్షు లభించాలని కూడా ఆమె వరం అడిగింది. యమధర్మరాజు తథాస్తు అన్నాడు. నరకాసుర సంహారం తర్వాత శ్రీకృష్ణుడు సుభద్ర ఇంటికి వెళ్లిన సందర్భం కూడా గ్రంథాల్లో ఉంది. సుభద్ర తిలకం దిద్ది ఆయనకు తీపి పదార్థాలు తినిపించింది.

యమద్వితీయకు మరో ప్రత్యేకత ఉంది. లక్ష్మీదేవి తన సంపదను కుబేరుడికి అప్పగించి విష్ణువు కోసం తపస్సు ప్రారంభించిన రోజుగా ఈ రోజును పేర్కొంటారు. అందుకే ఈ రోజు కుబేరుడికి సంబంధించిన శ్లోకం చదువుతారు. దీపం పెట్టాక ఈ శ్లోకాన్ని చదవాలని సంప్రదాయం చెబుతోంది.

శ్లోకం: ధనదాయ నమస్తుభ్యం, నిధి పద్మాధిపాయ చ, భవంతు త్వత్ ప్రసాదాన్మే ధనధాన్యాది సంపదః. ఈ శ్లోకంలో ధనాన్ని అనుగ్రహించే కుబేరుడికి నమస్కారం అని అర్థం. నవనిధుల్లో పద్మనిధి ఆయన వద్ద ఉందని, ఆయన అనుగ్రహం వల్ల ధనధాన్యాలు, సంపదలు లభించాలని ఈ శ్లోకంలో ప్రార్థన ఉంది.