చైనా డెట్ ట్రాప్ డిప్లమసీ: ప్రపంచ దేశాలపై ప్రభావం, భారత్‌కు సవాళ్లు

చైనా పేద, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు భారీ మొత్తంలో రుణాలు అందిస్తుంది. ఈ రుణాలు తీర్చలేని పరిస్థితుల్లో ఆ దేశాల వ్యూహాత్మక ఆస్తులపై పట్టు సాధించే అవకాశం ఉంటుంది. దీన్నే నిపుణులు ‘డెట్ ట్రాప్ డిప్లమసీ’ అని పిలుస్తారు.

ప్రపంచ బ్యాంక్, IMF వంటి పాశ్చాత్య సంస్థలతో పోలిస్తే చైనా ఎలాంటి కఠిన నిబంధనలు విధించదు. మానవ హక్కులు, పారదర్శకత, ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణలు వంటి షరతులు లేకపోవడంతో అవినీతి, నియంతృత్వ పాలనలున్న దేశాల నాయకులు చైనా వైపు మొగ్గు చూపుతారు.

చైనా కంపెనీలు రోడ్లు, రైల్వేలు, పోర్టులు, విమానాశ్రయాలు వంటి మౌలిక సదుపాయాలను చాలా వేగంగా పూర్తి చేస్తాయి. స్థానిక నేతలు తమ ఎన్నికల ప్రచారంలో ఈ ప్రాజెక్టులను విజయాలుగా ప్రదర్శిస్తారు. ఈ వేగమే పేద దేశాలలో చైనా పెట్టుబడులు పెరగడానికి ఒక కారణం.

అయితే, ఈ రుణాలు పొందిన దేశాలు అంతర్జాతీయ వేదికలపై బీజింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడలేవని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. తైవాన్, జింజియాంగ్ వంటి వివాదాస్పద అంశాలపై UN లో ఓటింగ్ సమయంలో ఈ దేశాలు చైనాకు అనుకూలంగా ఓటేస్తాయి లేదా తటస్థంగా ఉంటాయి. చైనా తన 5G నిఘా కెమెరాల నెట్‌వర్క్‌ను కూడా ఈ దేశాల్లో విస్తరిస్తోంది. దీంతో ఆ దేశాల అంతర్గత సమాచారం బీజింగ్ చేతికి చేరే ప్రమాదం ఉంది.

భారత్‌పై ప్రభావం: బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ కింద నిర్మిస్తున్న చైనా-పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని ఉల్లంఘిస్తుందని భారత్ భావిస్తుంది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఇండియా-మిడిల్ ఈస్ట్-యూరప్ ఎకనామిక్ కారిడార్, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ వంటి ప్రత్యామ్నాయ ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేస్తోంది. చైనాను సమర్థంగా ఎదుర్కోవాలంటే భారత్ తన ప్రాజెక్టులను వేగంగా పూర్తి చేయడం, పారదర్శక ఆర్థిక సహాయం అందించడం, స్థానిక సామర్థ్యాలను పెంచడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.