భారత్‌కు యురేనియం సరఫరా, రక్షణ ఒప్పందం: ఆస్ట్రేలియా-భారత్ శిఖర సమావేశంలో కీలక నిర్ణయాలు

భారత్-ఆస్ట్రేలియా మధ్య విస్తృత వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం మరింత బలోపేతమైంది. మెల్బోర్న్‌లో జరిగిన వార్షిక శిఖర సమావేశంలో ప్రధాని మోదీ, ఆస్ట్రేలియా ప్రధాని ఆంథోనీ అల్బనీస్‌తో చర్చించి పలు కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. వీటిలో భారత్‌కు యురేనియం ఎగుమతి, ఉమ్మడి రక్షణ ప్రకటన, గగనయాన్‌కు అంతరిక్ష ట్రాకింగ్ టెర్మినల్ ఏర్పాటు ప్రధానమైనవి.

2015 భారత్-ఆస్ట్రేలియా అణు సహకార ఒప్పందం కింద ఆస్ట్రేలియా నుంచి శాంతియుత అవసరాల కోసం యురేనియం దిగుమతికి మార్గం సుగమమైంది. దీనివల్ల భారత్‌లో నాన్-ఫాసిల్ ఫ్యుయల్ విద్యుత్ సామర్థ్యం పెరిగి, క్లీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యాలకు ఊతం లభిస్తుంది. అలాగే క్రిటికల్ మినరల్స్ సహకారాన్ని పునరుద్ధరించుకునే ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగాయి. జీ సైన్స్ ఆస్ట్రేలియా, జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా మధ్య నూతన ఎంఓయూ కుదిరింది.

రక్షణ, భద్రతాపరమైన సహకారాన్ని విస్తరించేందుకు ఇరు దేశాలు ఉమ్మడి ప్రకటన విడుదల చేశాయి. ఇందులో సంయుక్త సైనిక విన్యాసాల సంక్లిష్టత పెంచడం, రక్షణ దళాల మధ్య ఇంటర్ఆపరేబిలిటీ పెంపొందించడంతోపాటు మారిటైమ్ సెక్యూరిటీ సహకార మార్గదర్శిని రూపొందించనున్నారు. 'ఆస్ట్రేలియా-ఇండియా పార్ట్‌నర్‌షిప్ ఆన్ సైబర్ క్రిటికల్ టెక్నాలజీస్ అండ్ సప్లై చైన్స్' (AI PACKS) పేరిట సైబర్, క్రిటికల్ టెక్నాలజీ, సప్లై చైన్‌లలో సహకారం కుదిరింది.

గగనయాన్ కార్యక్రమానికి మద్దతుగా ఆస్ట్రేలియా కొకోలింగ్ ద్వీపాలలో (కోకోస్ కీలింగ్ ఐలాండ్స్) అంతరిక్ష ట్రాకింగ్ టెర్మినల్‌ను ఏర్పాటు చేయనుంది. ఇది భారత అంతరిక్ష ప్రయోగాలను పర్యవేక్షించడంలో కీలకంగా ఉంటుంది. అలాగే సమగ్ర ఆర్థిక సహకార ఒప్పందం (CECA)పై వేగంగా చర్చలు జరపాలని నిర్ణయించారు. పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో సాంకేతిక బదిలీ, పారిశ్రామిక సహకారాలపై దృష్టి సారించారు.

సాంస్కృతిక కోణంలో ఆస్ట్రేలియా నుంచి భారత్‌కు స్వచ్ఛందంగా ప్రాచీన కళాఖండాలు తిరిగి రానున్నాయి. నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియాలో ఉన్న భారత సంస్కృతికి చెందిన వస్తువులను షరతులు లేకుండా అప్పగించనున్నారు. ఇరు దేశాల మధ్య క్రికెట్ దౌత్యాన్ని ప్రస్తావించిన ప్రధాని మోదీ, ఇది రెండు దేశాల సంబంధాలకు దౌత్య భాషగా మారిందన్నారు. రాబోయే ఒలింపిక్స్, కామన్‌వెల్త్ గేమ్స్‌లో సహకారం పెంపొందించనున్నారు.

ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో స్వేచ్ఛాయుత నావిగేషన్, నియమ-ఆధారిత క్రమాన్ని బలోపేతం చేయడంతోపాటు ఉగ్రవాదాన్ని ఎదుర్కోవడంలో ఇరు దేశాలు కట్టుబడి ఉన్నాయి. తదుపరి చర్యలపై ఇరు ప్రధానులు సానుకూలంగా ఉన్నారు.