భారత్‌లో తొలి హైడ్రోజన్ రైలు ప్రారంభం; ఏడాదికి 2.8 లక్షల లీటర్ల డీజిల్ ఆదా

హర్యానాలోని జింద్ రైల్వే స్టేషన్‌లో శుక్రవారం ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ భారత్ తొలి హైడ్రోజన్ రైలును ప్రారంభించారు. ఇది పూర్తిగా స్వదేశీ సాంకేతికతతో రూపొందిన 10 కోచ్‌ల భారీ రైలు.

జింద్ నుంచి సోనిపట్ వరకు 89 కి.మీ. మార్గంలో ఈ రైలు నడుస్తుంది. మార్గంలో 12 స్టేషన్లు ఉన్నాయి. గంటకు గరిష్టంగా 110 కి.మీ. వేగం సాధించగలిగినా ప్రస్తుతం 75 కి.మీ. వేగంతో నడపనున్నారు.

రైలు ఇరువైపులా రెండు హైడ్రోజన్ పవర్ కార్లు ఉంటాయి. ప్రతి కార్ 1200 కిలోవాట్ల ఫ్యూయల్ సెల్‌ను కలిగి, హైడ్రోజన్-ఆక్సిజన్ రసాయన చర్య ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ విద్యుత్ ట్రాక్షన్ మోటార్లకు శక్తినిస్తుంది. దీని ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థ సామర్థ్యం 3200 హెచ్‌పి. ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన హైడ్రోజన్ రైళ్లలో ఒకటిగా నిలిచింది.

ఈ రైలు నుంచి హానికారక పొగ, కార్బన్ ఉద్గారాలు వెలువడవు. కేవలం నీటి ఆవిరి మాత్రమే ఉప ఉత్పత్తిగా విడుదల అవుతుంది. రైల్వే శాఖ అంచనాల ప్రకారం, ఈ రైలు ఏడాదికి 2.8 లక్షల లీటర్ల డీజిల్ ఆదా చేస్తుంది. దీంతో వందల టన్నుల కార్బన్ ఉద్గారాలు తగ్గుతాయని అంచనా.

భద్రత కోసం రైలులో అత్యాధునిక సెన్సార్లు, నాన్‌స్టాప్ వెంటిలేషన్, ఆటోమేటిక్ షట్ ఆఫ్ వ్యవస్థ ఉన్నాయి. హైడ్రోజన్ లీకేజీని తక్షణం గుర్తించి ప్రమాద నివారణ చర్యలు తీసుకుంటాయి. లోకో పైలట్ క్యాబిన్ ప్రత్యేకంగా డిజైన్ చేశారు.

జింద్ దగ్గర అతిపెద్ద హైడ్రోజన్ రిఫ్యూయలింగ్ కేంద్రాన్ని రైల్వే శాఖ ఏర్పాటు చేసింది. ఇక్కడ ఎలక్ట్రోలిసిస్ ద్వారా నీటి నుంచి స్వచ్ఛమైన హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి చేసి 350 బార్ ఒత్తిడిలో రైలుకు నింపుతారు.

ఈ హైడ్రోజన్ రైలు తయారీ ఖర్చు 80 కోట్ల నుంచి 110 కోట్ల రూపాయల వరకు ఉంటుందని అంచనా. అయితే దీర్ఘకాలంలో లాభదాయకంగా ఉంటుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. 2030 నాటికి భారతీయ రైల్వేను పూర్తి గ్రీన్‌గా మార్చాలనే కేంద్రం లక్ష్యంలో ఇది కీలక అడుగు. భవిష్యత్తులో సిమ్లా వంటి హెరిటేజ్ మార్గాల్లో కూడా హైడ్రోజన్ రైళ్లను ప్రవేశపెట్టాలని ప్రణాళిక ఉంది.