కార్తీక మాస విశిష్టత: స్నానం, దానం, దీపానికి ప్రత్యేక స్థానం

కార్తీక మాసానికి శివుడు, విష్ణువు ఇద్దరితో సంబంధం ఉంది. ఈ మాసంలో స్నానం, దానం, దీపం అనే మూడు ఆచారాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉందని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు తెలిపారు.

ఆధ్యాత్మిక వేత్త డాక్టర్ చెక్కిల్ల రాజేంద్ర కుమార్ వివరణ ప్రకారం, కృత్తికా నక్షత్రంతో పౌర్ణమి వచ్చే మాసాన్ని కార్తీక మాసం అంటారు. ఈ మాసంలో విష్ణువును దామోదరుడు అని పిలుస్తారు. అందుకే దీన్ని దామోదర మాసం అని కూడా అంటారు. చాతుర్మాస్యం ప్రకారం ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశిన విష్ణువు శయనించి, కార్తీక శుక్ల ఏకాదశిన నిద్ర లేస్తాడు. పురాణాల్లో మొదటి 15 రోజులు విష్ణువు పూజకు, రెండో పక్షాన్ని శివుడి పూజకు చెబుతారు.

ఆధ్యాత్మిక వేత్త సుందరి ప్రాఖ్య మాట్లాడుతూ, ఈ మాసంలో బ్రహ్మ ముహూర్తంలో స్నానం చేయాలని చెప్పారు. నదీ జలాల్లో స్నానం చేయడం మరింత ప్రశస్తం అన్నారు. శరత్కాలంలో చంద్రుడి వెలుగు, సూర్య కిరణాల వల్ల నదీ జలాల్లో ఔషధ గుణాలు ఏర్పడతాయని తెలిపారు. ఆ నీటిని హంసోదకం అంటారని ఆమె చెప్పారు.

దీపం విషయంలో నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యి వాడాలని సూచించారు. నువ్వుల నూనెకు అధిపతి శని అని, అది శ్వాస సంబంధ వ్యాధులకు ఉపయోగపడుతుందని చెప్పారు. దీపం కొసలు తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు చూసేలా పెట్టాలని తెలిపారు. మూడు వత్తుల దీపాన్ని బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వర స్వరూపంగా భావిస్తారని అన్నారు.

ఉపవాసంలో నక్తం, ఏకభుక్తం, అయాచితం అనే మూడు పద్ధతులున్నాయి. సోమవారం, ఏకాదశి, పౌర్ణమి, నాగుల చవితి రోజుల్లో ఉపవాసం శ్రేష్ఠమని వేత్తలు తెలిపారు. ఈ మాసంలో వెల్లుల్లి, అల్లం, మాంసాహారం, దుంపలు తినొద్దని సూచించారు. తులా రాశిలో సూర్యుడు ఉండటం వల్ల పగటి సమయం తగ్గుతుందని, జీర్ణ వ్యవస్థ బలహీనంగా ఉంటుందని, అందుకే సాత్విక ఆహారం తక్కువగా తీసుకోవాలని చెప్పారు.

కార్యక్రమంలో కాలర్లు అడిగిన సందేహాలకు వేత్తలు సమాధానం ఇచ్చారు. కుటుంబంలో మరణం జరిగినప్పుడు కర్మకాండలు పూర్తి చేసిన తర్వాత కార్తీక వ్రతం, ఉపవాసం చేసుకోవచ్చని వారు తెలిపారు. స్నానం సమయంలో సప్త నదులను ఆవాహన చేసుకోవాలని, గంగాజలం కలిపిన నీటితో స్నానం చేసినా గంగా స్నాన ఫలం లభిస్తుందని చెప్పారు. ఆకాశ దీపాన్ని ఇంటి మేడపై లేదా ప్రహరీ గోడ దగ్గర పెట్టాలని, గాలి తగిలి ఆరిపోకుండా ఏర్పాటు చేయాలని సూచించారు.