నైజర్ మడౌలా యురేనియం ప్రాజెక్టులో వాటా 40 శాతానికి పెంపు; సాహెల్‌లోకి అమెరికా రీఎంట్రీ

పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశమైన నైజర్ తన సహజ వనరులపై పట్టు బిగించే క్రమంలో మడౌలా యురేనియం ప్రాజెక్టులో తన వాటాను 20 శాతం నుంచి 40 శాతానికి పెంచుకుంది. ఈ మేరకు నైజర్ ప్రభుత్వం, ఆస్ట్రేలియన్ కంపెనీ అటామిక్ ఈగిల్ (గతంలో గోవియెక్స్)తో కొత్త ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. అగాడెజ్ ప్రాంతంలోని ఈ ప్రాజెక్టులో ఆస్ట్రేలియన్ సంస్థ వాటా 80 శాతం నుంచి 60 శాతానికి తగ్గింది.

2016లో ఈ కంపెనీకి తవ్వకాల హక్కులు ఇచ్చిన నైజర్, సంబంధాలు దెబ్బతినడంతో 2024లో లైసెన్స్ రద్దు చేసి ప్రాజెక్టును స్వాధీనం చేసుకుంది. దీనిపై కంపెనీ అంతర్జాతీయ కోర్టులో కేసు వేయగా, ఇరు పక్షాలు చర్చల ద్వారా వివాదాన్ని పరిష్కరించుకున్నాయి. ఒప్పందంలో భాగంగా నైజర్‌కు 10 మిలియన్ డాలర్ల ప్రారంభ చెల్లింపు, మైనింగ్ పరిపాలనలో సామర్థ్య పెంపు, స్థానిక అభివృద్ధి, దాదాపు 1,000 మంది యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు ఉన్నాయి.

ఇది కేవలం ఒక ప్రాజెక్టుకే పరిమితమైన మార్పు కాదు. సైనిక పాలిత సాహెల్ ప్రభుత్వాలు చమురు, బంగారం, యురేనియంపై నియంత్రణను తిరిగి తీసుకుంటున్న వనరుల జాతీయవాదంలో భాగం. 2023 సైనిక తిరుగుబాటు తర్వాత నైజర్ ఫ్రాన్స్‌తో దూరమై, ఫ్రెంచ్ సంస్థ ఒరనో స్థానిక అనుబంధాన్ని జాతీయం చేసింది. భద్రత, వ్యాపారం కోసం రష్యా వైపు మొగ్గు చూపింది.

ఇదే సమయంలో అమెరికా తిరిగి నైజర్‌లోకి ప్రవేశిస్తోంది. రెండేళ్ల క్రితం నైజర్ అమెరికన్ సైనిక బలగాలను వెళ్లగొట్టినా, కెనడియన్ కంపెనీ గ్లోబల్ అటామిక్ నిర్వహించే దాసా ప్రాజెక్ట్ కోసం 414 మిలియన్ డాలర్ల వరకు ఆర్థిక సహాయాన్ని వాషింగ్టన్ ఆమోదించింది. ఆఫ్రికాలోనే అత్యధిక గ్రేడ్ యురేనియం నిల్వల్లో దాసా ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది. నైజర్ యురేనియంపై రష్యా లేదా చైనా పూర్తి నియంత్రణ సాధించకుండా నిలువరించడమే అమెరికా లక్ష్యం.

అయితే భద్రత సవాళ్లు పెద్దగా ఉన్నాయి. ఇటీవల తిరుగుబాటు సైనికులు అధ్యక్ష భవనం, కీలక ఎయిర్‌బేస్ సమీపంలో దాడికి ప్రయత్నించారు. భూపరివేష్టిత దేశమైన నైజర్ నుంచి అంతర్జాతీయ ఓడరేవులకు యురేనియం రవాణా కష్టం. కంపెనీలు అల్జీరియా మీదుగా సహారా ఎడారి ద్వారా ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను పరిశీలిస్తున్నాయి. గనులను సురక్షితంగా నిర్వహించి యురేనియంను ప్రపంచ మార్కెట్కు చేర్చగలమని నిరూపించుకోవడం నైజర్ ముందున్న పరీక్ష.