అమెరికా-ఇరాన్ ఒప్పందం: స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ తెరుచుకోనుంది, కానీ ఇజ్రాయెల్‌కు తీవ్ర ఆగ్రహం

అమెరికా, ఇరాన్ దేశాలు చారిత్రాత్మకమైన ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఇస్లామాబాద్ మెమోరాండమ్ ఆఫ్ అండర్‌స్టాండింగ్ పేరుతో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ప్రకారం వెంటనే యుద్ధ విరమణ అమలు కానుంది. ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యానికి కీలకమైన స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవనున్నారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ ఒప్పందాన్ని పెద్ద విజయంగా అభివర్ణిస్తే, ఇరాన్ మాత్రం అమెరికా తన లక్ష్యాలను సాధించడంలో విఫలమైందని పేర్కొంటోంది.

ఈ 14 అంశాల ఒప్పందం చమురు మార్కెట్లకు ఊరటనిస్తుంది. ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో 20% ఈ జలసంధి గుండా జరుగుతుంది. ఇరాన్ నౌకలకు సురక్షిత మార్గం కల్పించడంతో పాటు, అమెరికా తన నౌకా దిగ్బంధనాన్ని సడలించనుంది. అలాగే, ఇరాన్ మళ్లీ చమురు ఎగుమతి చేసుకోవచ్చు. ఆంక్షల సడలింపుతో ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు భారీ ఊరట లభించనుంది. యుద్ధంలో దెబ్బతిన్న మౌలిక సదుపాయాల పునర్నిర్మాణానికి 300 బిలియన్ డాలర్ల ప్యాకేజీని అమెరికా సమీకరించనుంది.

అయితే ఈ ఒప్పందం ఇజ్రాయెల్‌లో తీవ్ర ఆగ్రహానికి కారణమైంది. ఇరాన్ అణ్వాయుధ కార్యక్రమాన్ని పూర్తిగా తొలగించాలన్న తమ ప్రధాన డిమాండ్ నెరవేరలేదని ఇజ్రాయెల్ వర్గాలు విమర్శిస్తున్నాయి. ప్రధాని నెతన్యాహు ప్రధాన లక్ష్యం ఇరాన్ అణు ప్రాజెక్టును పూర్తిగా కూల్చివేయడం. కానీ ఈ ఒప్పందంలో ఇరాన్ పౌర అణు కార్యక్రమాన్ని కొనసాగించడానికి అవకాశం ఉంది. దీంతో నెతన్యాహుకు పెద్ద దెబ్బ తగిలినట్లయింది. అలాగే, ఇరాన్ క్షిపణి కార్యక్రమాన్ని కూడా నిలిపివేయలేదు.

మరో వివాదాస్పద అంశం రవాణా రుసుము. 60 రోజుల గ్రేస్ పీరియడ్ తర్వాత స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ గుండా వెళ్లే నౌకలపై ఇరాన్ ట్రాన్సిట్ ఫీజు వసూలు చేయనుంది. జలసంధి భద్రత బాధ్యత తాను తీసుకుంటున్నందుకు ఈ నష్టపరిహారం అవసరమని ఇరాన్ వాదిస్తోంది. అయితే, ప్రపంచ వాణిజ్య మార్గంపై ఇరాన్‌కు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక పలుకుబడి లభిస్తుందని విమర్శకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.