అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలపై ప్రపంచం ఎందుకు ఆసక్తి చూపుతోంది?

అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చ సాగుతోంది. ఈ ఎన్నికల్లో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్వయంగా పోటీలో లేరు. అయినా ఈ ఫలితాలు ఆయన నిర్ణయాలను ఎంత వరకు అడ్డుకోగలవో నిర్ణయిస్తాయి. అందుకే ఇతర దేశాలు కూడా ఈ ఎన్నికలను గమనిస్తున్నాయి.

అమెరికా పాలనా వ్యవస్థలో అధ్యక్షుడి అధికారాలను నియంత్రించే శక్తి అమెరికా కాంగ్రెస్ (పార్లమెంట్)కు ఉంది. చట్టాలు చేయడం, ప్రజాధనం ఖర్చు నిర్ణయించడం, పరిశ్రమలపై నియంత్రణలు విధించడం, ప్రభుత్వ విభాగాలపై దర్యాప్తు చేయడం ఈ సభ పరిధిలో ఉంటాయి. ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్‌లో రిపబ్లికన్ పార్టీకి ఆధిక్యం ఉంది. దీంతో ట్రంప్ నిర్ణయాలకు చట్టసభ నుంచి పెద్దగా అడ్డంకులు ఎదురవడం లేదు. మధ్యంతర ఎన్నికల ఫలితాలు ఈ సమీకరణను మార్చగలవు.

ఈ ఎన్నికల ప్రభావం ఐదు రంగాలపై ఉంటుందని విశ్లేషణలు చెప్తున్నాయి. మొదటిది వాణిజ్య సుంకాలు. ఇతర దేశాలపై ట్రంప్ విధిస్తున్న కఠిన సుంకాలను డెమోక్రాట్లు వ్యతిరేకిస్తున్నారు. రాజ్యాంగ ప్రకారం కొత్త సుంకాలు విధించే అధికారం చట్టసభకే ఉంటుంది. గత ఏడాది జరిగిన వాణిజ్య యుద్ధం వల్ల ప్రపంచ GDP సుమారు 0.5 శాతం నష్టపోయిందని అంచనా ఉంది.

రెండోది యుద్ధాధికారాలు. అధికారికంగా యుద్ధం ప్రకటించే హక్కు కాంగ్రెస్‌కే ఉంది. ఇరాన్, వెనిజులా విషయాల్లో ట్రంప్ కాంగ్రెస్ అనుమతి తీసుకోలేదని విశ్లేషణలు చెప్తున్నాయి. ఆ సమయంలో చట్టసభ తీర్మానం చేసినా ఆయన పట్టించుకోలేదని అవి పేర్కొంటున్నాయి.

మూడోది AI నిబంధనలు. AI సాంకేతికతపై కఠిన ఆంక్షలను ట్రంప్ వ్యతిరేకిస్తున్నారు. డెమోక్రాట్లు పటిష్ట నియంత్రణ చట్టాలు కోరుతున్నారు. సిలికాన్ వ్యాలీ కంపెనీలు ఈ విషయంలో రెండు వర్గాలుగా విడిపోయాయి. Anthropic, OpenAI లాంటి సంస్థలు పారదర్శక నియంత్రణలను సమర్థిస్తున్నాయి. Meta, xAI లాంటివి ఆంక్షల వల్ల పరిశోధన మందగిస్తుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

నాలుగోది బడ్జెట్, రుణ సమస్య. అధ్యక్షుడు బడ్జెట్ ప్రతిపాదన తయారు చేస్తారు. దాన్ని ఆమోదించి నిధులు విడుదల చేయాల్సింది కాంగ్రెస్. ప్రతిపక్ష ఆధిక్యం ఉన్నప్పుడు బడ్జెట్ ఆమోదం కష్టమవుతుంది. ఇది ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు మూతపడే పరిస్థితికి దారితీయవచ్చు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాలు ఆగిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.

ఐదోది దేశీయ వ్యవహారాలు. కాంగ్రెస్‌లో ప్రతిపక్షం బలంగా ఉంటే అధ్యక్షుడి దృష్టి బడ్జెట్, చట్టసభ చర్చలపై ఎక్కువగా ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ అంశాలపై దృష్టి పెట్టే సమయం తగ్గుతుంది. ఈ ఐదు రంగాల్లో విధాన మార్పులు ఉంటాయో లేదో ఎన్నికల ఫలితాలు వచ్చిన తర్వాత తెలుస్తుంది.