గంగావతరణం: భగీరథుడి మహా ప్రయత్నం, నీటి విలువను గుర్తుచేసే పురాణ గాథ

హిందూ సంప్రదాయంలో గంగావతరణం ఒక ప్రత్యేకమైన దినంగా పరిగణిస్తారు. ఈ రోజు గంగా దేవి స్వర్గలోకం నుండి భూమిపైకి దిగి వచ్చినట్లుగా విశ్వసిస్తారు. రామాయణంలోని బాలకాండలో ఈ వృత్తాంతం సవివరంగా ఉంది.

ఒకప్పుడు రాజు సగరుడి 60,000 మంది కుమారులు కపిల మహర్షి శాపం వల్ల భస్మమైపోయారు. వారికి మోక్షం కలిగించాలంటే గంగా జలం స్పృశించాలని తెలుసుకున్న భగీరథుడు గొప్ప ప్రయత్నం మొదలుపెట్టాడు. ముందుగా బ్రహ్మ కోసం, ఆపై గంగ కోసం, తర్వాత శివుడి కోసం తపస్సు చేశాడు.

గంగా దేవి భూమిపైకి దిగి రాగా, ఆ ప్రవాహాన్ని శివుడు తన జటాజూటంలో బంధించి మెల్లగా విడిచిపెట్టాడు. కానీ గంగ ప్రవాహం జన్హు మహర్షి ఆశ్రమాన్ని ముంచెత్తగా, ఆయన ఆ నీటిని తాగేశాడు. మళ్లీ ప్రార్థించడంతో చెవి నుండి నీరు విడిచిపెట్టాడు. దీంతో ఆ నదికి 'జాన్హవి' అనే పేరు వచ్చింది. ఈ సంపూర్ణ ప్రయత్నం కారణంగా 'భగీరథ ప్రయత్నం' అనే పదం ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఈ కథను విశ్వామిత్ర మహర్షి శ్రీరామ లక్ష్మణులకు వివరించినట్లు రామాయణం చెబుతోంది. బాలకాండలో 29 నుంచి 35వ సర్గ వరకు ఈ వృత్తాంతం ఉంది. ప్రత్యేకించి 32వ సర్గ గంగావతరణాన్ని వివరిస్తుంది.

నేటి సందర్భంగా నీటి విలువను తెలుసుకోవాలని పండితులు సూచిస్తున్నారు. భారతీయ సంస్కృతిలో ప్రకృతి పూజకు ప్రాధాన్యత ఉంది. కలశారాధన, గంగా పూజల ద్వారా నీటిని గౌరవిస్తారు. ఇంట్లో చిన్నారులకు నీటి ప్రాముఖ్యతను బోధించాలని పెద్దలు చెబుతున్నారు. నీరు లేకుండా ప్రాణం లేదని, నీటిని సంరక్షించడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత అని వారు గుర్తుచేస్తున్నారు.