స్వదేశీ కుశ క్షిపణి పరీక్ష విజయం: భారత్‌కు సొంత వాయు రక్షణ వలయం

భారత్ సొంతంగా అభివృద్ధి చేస్తున్న దీర్ఘ-దూర వాయు రక్షణ వ్యవస్థ 'ప్రాజెక్ట్ కుశ'లో కీలక మైలురాయి చేరుకుంది. ఒడిశా తీరంలో DRDO M1 ఇంటర్‌సెప్టర్ క్షిపణిని విజయవంతంగా పరీక్షించింది. ఈ పరీక్షతో అమెరికా, రష్యా, ఇజ్రాయెల్ వంటి దేశాల సరసన భారత్ కూడా సొంత వాయు రక్షణ కవచం కలిగిన దేశాల క్లబ్‌లో చేరింది.

ప్రాజెక్ట్ కుశ అనేది ఒకే క్షిపణి కాదు, మూడు దశల ఇంటర్‌సెప్టర్ కుటుంబం. మొదటి దశ M1 150 కి.మీ. దూరంలోని యుద్ధ విమానాలు, డ్రోన్లు, క్రూయిజ్ క్షిపణులను ఛేదించగలదు. రెండో దశ M2 250 కి.మీ. పరిధితో భారత వాయు రక్షణ వ్యూహానికి వెన్నెముకగా నిలుస్తుంది. మూడో దశ M3 400 కి.మీ. పరిధితో హైపర్‌సోనిక్ వేగంతో AWACS వంటి అత్యంత విలువైన లక్ష్యాలను ఛేదించేలా రూపొందిస్తున్నారు. M1 ఇప్పుడు పరీక్షించగా, M2 ఏడాది చివరికి, M3 2027లో పరీక్షించనున్నారు. మొత్తం వ్యవస్థ 2028 నాటికి సేవల్లోకి రానుంది.

కుశ క్షిపణి అతిపెద్ద ప్రయోజనం ఖర్చు. ఒక్కో కుశ ఇంటర్‌సెప్టర్ ధర 6 మిలియన్ డాలర్లు (సుమారు ₹50 కోట్లు) మాత్రమే — రష్యా S-400 ఇంటర్‌సెప్టర్ కంటే సగం. పూర్తి కుశ స్క్వాడ్రన్ ధర 600 మిలియన్ డాలర్లు కాగా S-400 స్క్వాడ్రన్ 100 కోట్ల డాలర్లు. అంతేకాక, కుశ పూర్తి స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో తయారవుతుంది కాబట్టి విడిభాగాలు, సాఫ్ట్‌వేర్ కోసం విదేశాలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. అమెరికా ఆంక్షలకు గురయ్యే S-400 లాంటి ఇబ్బందులు కుశకు ఉండవు.

ఈ విజయం కేవలం క్షిపణి పరీక్షే కాదు, 'మిషన్ సుదర్శన చక్ర' పేరుతో ఇజ్రాయెల్ ఐరన్ డోమ్ తరహా బహుళ పొరల స్వదేశీ వాయు రక్షణ వ్యవస్థ నిర్మాణంలో భాగం. ప్రాజెక్ట్ కుశతో భారత్ సంక్లిష్టమైన క్షిపణి వ్యవస్థల దిగుమతి నుంచి స్వయం సమృద్ధి వైపు అడుగులు వేస్తోంది.