దేశంలో తోరియం నిల్వలు: నల్ల ఇసుక నుంచి శతాబ్దాల విద్యుత్ అవకాశం

భారతదేశంలో తోరియం ఖనిజం విస్తృతంగా లభిస్తోంది. కేరళలోని వర్కల బీచ్‌తో పాటు తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిస్సా తీర ప్రాంతాల్లో నల్ల ఇసుక రూపంలో ఇది దొరుకుతుంది. ఈ నల్ల ఇసుకలో రేడియోధార్మిక లక్షణాలు కలిగిన మోనోజైట్ ఖనిజం ఉంటుంది. ఇందులోని తోరియం మూలకం భారతదేశానికి 300 నుంచి 700 ఏళ్ల వరకు విద్యుత్ అవసరాలు తీర్చగలదని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.

ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో చాలా అణు విద్యుత్ కేంద్రాలు యురేనియంతో నడుస్తున్నాయి. భారతదేశంలో లభించే యురేనియం నాణ్యత తక్కువ కావడంతో ప్రతి ఏడాది వేల టన్నుల యురేనియం దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. విదేశీ సరఫరాపై ఆధారపడకుండా స్వదేశీ వనరులతో శక్తి అవసరాలు తీర్చుకోవడమే లక్ష్యంగా భారత్ తోరియంపై దృష్టి పెట్టింది.

1974లో పోక్రాన్‌లో భారత్ తన తొలి అణు పరీక్ష నిర్వహించిన తర్వాత అనేక దేశాలు యురేనియం సరఫరాపై ఆంక్షలు విధించాయి. దీంతో స్వదేశీ పరిజ్ఞానం పెంపొందించుకునేందుకు 1958లోనే హోమీ భాభా రూపొందించిన మూడు దశల అణు కార్యక్రమం అమలు వేగం పుంజుకుంది. మొదటి దశలో ఒత్తిడి భారీ నీటి రియాక్టర్లు (PHWR) నిర్మించారు. రెండో దశలో తమిళనాడులోని కల్పక్కంలో 500 మెగావాట్ల ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (PFBR) సిద్ధమైంది. ఇక్కడే భవిష్యత్తులో తోరియం నుంచి యురేనియం-233 ఉత్పత్తి చేయనున్నారు. మూడో దశలో పూర్తిగా తోరియంతో నడిచే అడ్వాన్స్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్ (AHWR) నిర్మాణం లక్ష్యంగా ముందుకెళ్తున్నారు.

తోరియం ఆధారిత రియాక్టర్లలో భారీ ప్రమాదాల అవకాశం చాలా తక్కువని, అణు వ్యర్థాలు కూడా తక్కువగా ఉత్పత్తి అవుతాయని శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు. అందుకే దీన్ని భవిష్యత్తు ఇంధనంగా భావిస్తున్నారు. ప్రపంచంలో చైనా కూడా తోరియం పై పరిశోధనలు ముమ్మరం చేసింది. అక్కడ ప్రయోగాత్మక రియాక్టర్ నిర్మించారు.

ఏఐ, సూపర్ కంప్యూటర్ల వంటి సాంకేతికతలు భారీ విద్యుత్ వినియోగిస్తాయి. శక్తి స్వయం సమృద్ధి ఉన్న దేశమే భవిష్యత్తులో నాయకత్వం వహిస్తుందన్న అంచనా నేపథ్యంలో భారత్ తన తోరియం నిల్వలను సద్వినియోగం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. 2047 నాటికి అణు శక్తిలో సూపర్ పవర్‌గా ఎదగాలన్న లక్ష్యంతో భారత శాస్త్రవేత్తలు పనిచేస్తున్నారు.