ఇరాన్ ఇరాక్ కాదు: అమెరికా 2026 దిగ్బంధన వ్యూహానికి ఎదురుగా సవాళ్లు

ఇరాన్ సైనికపరంగా దాదాపు ముగిసినట్టే అని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ చెప్పినప్పటికీ, యుద్ధం ముగిసిందని కాదు. వాషింగ్టన్ ప్రస్తుతం యుద్ధాన్ని తాత్కాలికంగా ఆపి 'దిగ్బంధన' (containment) వ్యూహంతో ఇరాన్‌ను ఇరికించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. ఇదే వ్యూహాన్ని 1990ల్లో ఇరాక్‌పై ప్రయోగించిన అమెరికా, చివరికి 2003లో పూర్తి స్థాయి దాడికి దిగిందని ఫస్ట్‌పోస్ట్ విశ్లేషణలో పేర్కొంది.

1991 గల్ఫ్ యుద్ధం తర్వాత సద్దామ్ హుస్సేన్‌ను తిరిగి యుద్ధం చేయకుండా ఆంక్షలు, నో-ఫ్లై జోన్లతో ఇరికించింది. ఆయుధాల విషయంలో ఈ దిగ్బంధన ఫలించినా, సద్దామ్ ఒత్తిడికి లొంగలేదు; పరిమితుల మధ్య జీవించడం నేర్చుకున్నాడు. కానీ 12 ఏళ్ల తర్వాత వాషింగ్టన్ రాజకీయ ఓర్పు నిండిపోవడంతో 2003 దాడి జరిగింది.

ఇప్పుడు ఇరాన్‌పై నావికా దిగ్బంధన, లాంచర్లపై దాడులు, భూ మార్గాలను అడ్డుకోవడానికి 'ఐరన్ గేట్' పేరుతో కొత్త టాస్క్ ఫోర్స్ ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా అమెరికా ఇరాన్‌ను అదే బాక్సులో బంధించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. దీనికి ప్రతిగా ఇరాన్ లింపెట్ మైన్లను వాడుతోంది; హోర్మూజ్ జలసంధి ద్వారా రాకపోకలు భారీగా పడిపోయాయి.

అయితే ఇరాన్ ఇరాక్ కాదు. దిగ్బంధన మూడు కారణాల వల్ల చాలా కష్టం. మొదటిది భౌగోళికం: ఇరాన్ విస్తారమైన దేశం, కాస్పియన్ సముద్ర మార్గం ద్వారా రష్యా, చైనాలు వాణిజ్యాన్ని కొనసాగించగలవు. రెండోది చట్టబద్ధత: ఇరాక్‌పై చర్యలకు UN భద్రతా మండలి మద్దతు ఉండేది, ఈ దిగ్బంధన మాత్రం అమెరికా ఏకపక్ష నిర్ణయం. మూడోది ఖర్చు: ఇరాక్‌ను ఇరికించడం చవక; ఇరాన్‌ను ఇరికిస్తే ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన చమురు మార్గం మూసుకుపోయి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారం పడుతుంది.

ట్రంప్ చెప్పిన ప్రకారం ఖతార్, సౌదీ అరేబియా, UAE, బహ్రెయిన్, కువైట్ యుద్ధం కంటే దిగ్బంధననే ఇష్టపడుతున్నాయి. కానీ ఆ దేశాల ప్రభుత్వాలెవ్వీ దీన్ని బహిరంగంగా అలా ప్రకటించలేదు.

భారత్‌కు ఇది ముఖ్యం ఎందుకంటే హోర్మూజ్ జలసంధి భారత చమురు దిగుమతులకు కీలక మార్గం. ఆ మార్గంలో రాకపోకలు తగ్గడం ధరలపై ఒత్తిడి తెస్తుంది. అమెరికా వైపు ప్యాట్రియట్ క్షిపణి నిల్వలు తగ్గుతుండగా కాంగ్రెస్ నుంచి వ్యతిరేకత వస్తోంది. ఈ దిగ్బంధన కొత్త ఒప్పందాన్ని రాబట్టుకునే వారధి అవుతుందని ట్రంప్ ఆశిస్తున్నారు; ఆ ఒప్పందమే ఈ దిగ్బంధన ముగింపుకు మార్గం అవుతుంది.