పెంటగాన్ కుంభకోణం: రాడార్ లేని అంధ F-35 స్టెల్త్ ఫైటర్ జెట్లు, చైనా ఖనిజాల ఆంక్షలతో సంక్షోభం

ప్రపంచంలోనే అత్యంత అధునాతనమైన, అత్యంత ఖరీదైన F-35 స్టెల్త్ యుద్ధ విమానాలు రాడార్ వ్యవస్థ లేకుండానే అమెరికా వైమానిక దళానికి డెలివరీ అవుతున్నాయి. పెంటగాన్ ఈ విషయాన్ని ధృవీకరించింది. ఒక్కో F-35 జెట్ ధర 110 మిలియన్ డాలర్లు (సుమారు ₹917 కోట్లు) కాగా, ఇప్పుడు వీటి ముక్కు భాగంలో అత్యాధునిక సెన్సార్ వ్యవస్థ స్థానంలో కేవలం బరువు ప్లేట్లు మాత్రమే బిగిస్తున్నారు. దీంతో పైలట్లు శత్రు విమానాలు, భూ స్థానాలు లేదా మిత్ర దళాల ఆచూకీ తెలుసుకోలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ సంక్షోభానికి ప్రధాన కారణం చైనా. 2025 ప్రారంభంలో చైనా అరుదైన ఖనిజాల (రేర్ ఎర్త్ మినరల్స్) ఎగుమతిపై ఆంక్షలు విధించింది. ఒక F-35 తయారీకి దాదాపు 500 కిలోల అరుదైన ఖనిజాలు అవసరం. ముఖ్యంగా రాడార్ లోని సెమీకండక్టర్ చిప్ ల కోసం గాలియం, రాడార్ ఎలిమెంట్ల కోసం నియోడిమియం వంటి ఖనిజాలు చైనా నుండే దిగుమతి అవుతాయి. చైనా నిషేధంతో F-35 ఉత్పత్తి తీవ్రంగా దెబ్బతింది. నివేదికల ప్రకారం, 2027 వరకు ఈ ఆంక్షలు కొనసాగితే F-35 డెలివరీలు 30 శాతం కుప్పకూలి అసెంబ్లీ లైన్లు మూతపడే ప్రమాదం ఉంది. అయితే, ఈ రాడార్ కొరతకు చైనా మాత్రమే కారణం కాదు. అమెరికా సరికొత్త AN/APG-85 రాడార్ ను అభివృద్ధి చేస్తోంది. AI సామర్థ్యం ఉన్న ఈ రాడార్ శత్రు స్టెల్త్ విమానాలను వేగంగా గుర్తించగలదు. కానీ, దీని అభివృద్ధి ఆలస్యం కావడంతో 2028 నాటికి గానీ సాధారణ డెలివరీలు ప్రారంభం కావు. పెంటగాన్ మాత్రం ఈ రాడార్ లేని విమానాలు పైలట్ శిక్షణకు పూర్తి సామర్థ్యంతో ఉంటాయని వివరణ ఇస్తోంది. అయితే, అమెరికా ప్రభుత్వ ఆడిట్ ప్రకారం, ప్రస్తుతం ఉన్న మొత్తం 850 F-35ల్లో కేవలం 25 శాతం మాత్రమే పూర్తిస్థాయి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి. అంటే, నాలుగింట ఒక F-35 మాత్రమే యుద్ధ కార్యాచరణకు పనికివస్తుంది. ఈ నేపథ్యంలో కొత్తగా రాడార్ లేని విమానాలు చేరడం పెంటగాన్ మరింత ఇబ్బందికి గురిచేస్తోంది.