సోమవతి అమావాస్య: పితృ తర్పణాలు, రావి చెట్టు ప్రదక్షిణల ఆచారం

సోమవారం రోజున అమావాస్య తిథి కలిసి వచ్చినప్పుడు దాన్ని సోమవతి అమావాస్య అని పిలుస్తారు. ఈ రోజు పితృ దేవతలకు తర్పణాలు ఇవ్వడం, రావి చెట్టుకు ప్రదక్షిణలు చేయడం ఆచారంగా ఉంది. మహాభారతంలో ఈ రోజు విశిష్టత గురించి ప్రస్తావన ఉంది.

మహాభారతం ప్రకారం, కురుక్షేత్రంలో మరణించిన బంధువులకు సద్గతులు కలగాలంటే ఏం చేయాలని పాండవులు భీష్ముడిని అడిగారు. అప్పుడు భీష్ముడు సోమవతి అమావాస్య రోజు నదీ స్నానం చేసి, పితృ దేవతలకు తర్పణాలు ఇవ్వాలని చెప్పాడు. ఈ రోజు చేసే స్నానం, దానం కోటి సూర్య గ్రహణాల ఫలితాన్ని ఇస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నట్టు ఆ గ్రంథంలో ఉంది.

పుణ్య నది దగ్గరలేకపోతే గంగాజలాన్ని నీళ్లలో కలిపి, "గంగా గంగా" అని స్మరిస్తూ స్నానం చేయాలి. స్నానం తర్వాత ముత్తాత, తాత, మరణించిన తండ్రి పేర్లు చెప్పుకుంటూ దక్షిణం వైపు చూసి, చూపుడువేలు, బొటనవేలు మధ్యలో నల్ల నువ్వులు కలిపిన నీళ్లను విడిచిపెట్టాలి. అన్నదానం, వస్త్రదానం కూడా ఈ రోజు ముఖ్యమని గ్రంథాలు చెప్తున్నాయి.

రావి చెట్టు ఆకులపై పితృ దేవతలు సూక్ష్మ రూపంలో ఉంటారని, చెట్టు పై భాగంలో లక్ష్మీ శక్తి ఉంటుందని ప్రామాణిక గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. అందుకే మహిళలు రావి చెట్టుకు 108 ప్రదక్షిణలు చేస్తారు. కుదరని వారు కనీసం 21 ప్రదక్షిణలు చేయవచ్చు. పురుషులు కూడా ఈ ప్రదక్షిణలు చేయవచ్చు. ప్రదక్షిణల సమయంలో "మూలతో బ్రహ్మరూపాయ..." అనే శ్లోకాన్ని చదవడం ఆచారం.

సాయంత్రం శివాలయంలో ధ్వజస్తంభానికి దీపాన్ని వేలాడదీసి ఆకాశదీప దర్శనం చేస్తారు. ఈ సమయంలో స్కాంద పురాణంలోని "తులాయాం తిలతైలేన..." శ్లోకాన్ని చదవాలని చెప్తారు. కాశీ ఖండంలో రెండు కాకుల కథ, శివమహాపురాణంలో నల్ల చీమ కథ ద్వారా శివుడికి ప్రదక్షిణలు చేయడం ఎంత గొప్పదో వివరించారు. శివాలయంలో కనీసం మూడు ప్రదక్షిణలు చేయమని సూచిస్తారు.