హార్ముజ్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా టర్కీ-సౌదీ రైల్వే ఒప్పందం, భారత్ వాణిజ్య కారిడార్‌పై ప్రభావం

టర్కీ, సౌదీ అరేబియా దేశాలు హార్ముజ్ జలసంధికి ప్రత్యామ్నాయంగా కొత్త రైల్వే కారిడార్ నిర్మాణానికి సంబంధించిన కీలక ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. సిరియా, జోర్డాన్ మీదుగా ఈ రైలు మార్గం నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రస్తుతం పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న సంఘర్షణ నేపథ్యంలో ఈ ఒప్పందం భారీ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది. యుద్ధం కారణంగా హార్ముజ్ జలసంధిలో నౌకల రాకపోకలు నిలిచిపోయే ప్రమాదం ఏర్పడిన తరుణంలో ఈ భూమార్గం కీలకంగా మారనుంది. భవిష్యత్తులో ఈ రైలు మార్గాన్ని ఒమన్ వరకు పొడిగించాలని రెండు దేశాలు భావిస్తున్నాయి. దీని ద్వారా ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యానికి సురక్షితమైన దారి లభిస్తుంది. అయితే, ఈ కారిడార్ భారతదేశ ప్రతిష్టాత్మక ఐఎంఈసీ (ఇండియా-మిడిల్ ఈస్ట్-యూరప్ ఎకనామిక్ కారిడార్) ప్రాజెక్టుకు సవాలుగా మారే అవకాశం ఉంది. 2023లో జీ20 శిఖరాగ్ర సమావేశంలో భారత్ ప్రతిపాదించిన ఈ కారిడార్‌లో ఇజ్రాయెల్ కీలక భాగస్వామి. ఐఎంఈసీ ద్వారా భారత్ నుంచి యూరప్‌కు సరుకులు యూఏఈ, సౌదీ, జోర్డాన్, ఇజ్రాయెల్ మీదుగా చేరతాయి. కానీ, సౌదీ-ఇజ్రాయెల్ సంబంధాల సాధారణీకరణ గాజా యుద్ధం కారణంగా నిలిచిపోయింది. ఫలితంగా ఐఎంఈసీ ఉత్తర భాగం ప్రస్తుతం స్తంభించింది. ఈ నేపథ్యంలో టర్కీ ఈ కొత్త కారిడార్‌తో వ్యూహాత్మకంగా ముందుకు వచ్చింది. ఐఎంఈసీ నుంచి తమను పక్కన పెట్టారని టర్కీ గతంలోనే అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని నిర్మిస్తామని కూడా హెచ్చరించింది. తాజా ఒప్పందం ద్వారా ఆ దేశం తన ప్రణాళికను ఆచరణలో పెట్టిందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. వాస్తవానికి ఈ రైలు మార్గం ఆలోచన కొత్తదేమీ కాదు. 1900ల ప్రారంభంలో అటోమన్ సామ్రాజ్యం ఇస్తాంబుల్ నుంచి మదీనా వరకు హిజాజ్ రైల్వే నిర్మించింది. ఆ సామ్రాజ్య పతనం తర్వాత ఈ మార్గం మూతపడింది. సుమారు 100 ఏళ్ల తర్వాత టర్కీ మళ్లీ అదే ఆలోచనకు ఊపిరి పోసింది. ఈ కొత్త కారిడార్‌లో ఇజ్రాయెల్‌ను పూర్తిగా దాటవేయడం దీని ప్రత్యేకత. సిరియాను కూడా ఆర్థికంగా ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకురావడం మరో ముఖ్యమైన అంశం. యుద్ధం కారణంగా హార్ముజ్, ఎర్ర సముద్రం అస్థిరంగా మారిన నేపథ్యంలో ఈ భూమార్గం ప్రాధాన్యత మరింత పెరగనుంది. భారతదేశ వాణిజ్యం, ఇంధన భద్రతకు ఈ పరిణామం కీలకం కానుంది. హార్ముజ్ జలసంధి మూసుకుపోతే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది. ఈ కారణంగానే ఐఎంఈసీ వంటి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై భారత్ దృష్టి పెట్టింది. ఇప్పుడు టర్కీ-సౌదీ రైల్వే ఒప్పందం ఆ దిశగా కొత్త పోటీని సృష్టించింది.