అమెరికా-ఇరాన్ ఒప్పందం: హోర్ముజ్ తెరుచుకోనున్నా యూఏఈ ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్‌తో యుద్ధాన్ని ముగించే 14 అంశాల అవగాహన ఒప్పందం (MOU)పై ఫ్రాన్స్‌లోని వెర్సైల్లెస్ ప్యాలెస్‌లో జీ7 సదస్సు ముగింపు సందర్భంగా సంతకం చేశారు. మధ్యవర్తిగా పాకిస్తాన్ సహా ఇరు పక్షాలు డిజిటల్‌గా సంతకాలు చేశాయి.

యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు షరతులు లేని లొంగుబాటు కోరిన ట్రంప్, చివరికి ఇరాన్‌కు పెద్ద ఎత్తున రాయితీలతో కూడిన ఒప్పందంపై చేరుకున్నారు. ఈ ఒప్పందం రెండు దశల్లో అమలవుతుంది. మొదటి దశ వెంటనే అమల్లోకి వస్తుంది: హోర్ముజ్ జలసంధిలో నౌకాదళ దిగ్బంధం ఎత్తివేయడం, సముద్ర మైన్ల తొలగింపు, ఇరానియన్ ముడి చమురు ఎగుమతులకు వెంటనే మినహాయింపులు, బ్యాంకింగ్, బీమా, షిప్పింగ్‌పై ఆంక్షల సడలింపు; ఇంకా ఇరాన్ స్తంభింపజేసిన ఆస్తుల విడుదల. నిపుణుల లెక్కల ప్రకారం దీని వల్ల ఇరాన్‌కు ఏటా 60 నుంచి 70 బిలియన్ డాలర్ల ఆదాయం లభిస్తుంది.

రెండో దశ 60 రోజుల చర్చల విండోలో జరుగుతుంది; ఆంక్షల ఉపసంహరణ, అణు కార్యక్రమం, కనీసం 30 బిలియన్ డాలర్ల పునర్నిర్మాణ ఫండ్‌పై చర్చలు జరుగుతాయి. ఇరానియన్ యురేనియం తక్కువ గ్రేడుకు మార్పు (down-blending) ఆ దేశంలోనే చేయాలి, బయటకు తరలించనవసరం లేదు. అమెరికా ఇరాన్ అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోబోమని హామీ ఇచ్చింది. అయితే ఇరాన్ హిజ్బొల్లాకు నిధులు ఆపుతుందన్న హామీ లేదు; బాలిస్టిక్ క్షిపణులపై స్పష్టమైన నిబంధనలు లేవు.

మరోవైపు యుద్ధం నుంచి పాఠం నేర్చుకున్న యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (యూఏఈ) హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఆధారపడకుండా ప్రత్యామ్నాయ చమురు ఎగుమతి మార్గాలను విస్తరిస్తోంది. యూఏఈ తూర్పు తీరంలోని ఫుజైరా, దిబ్బా, ఖోర్ఫక్కాన్ నౌకాశ్రయాలు జలసంధికి బయట ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం రోజుకు 15 లక్షల బ్యారెల్స్ సామర్థ్యం గల పైప్‌లైన్ ద్వారా చమురును ఫుజైరాకు పంపి అక్కడి నుంచి ఎగుమతి చేస్తున్నారు. 2027 నాటికి రెండో పైప్‌లైన్ నిర్మించి సామర్థ్యం రెట్టింపు చేయాలని, మూడో పైప్‌లైన్‌పై పరిశీలన జరుగుతోంది. సౌదీ అరేబియా 1980లో నిర్మించిన రెడ్ సీ పైప్‌లైన్ మాదిరిగానే యూఏఈ కూడా ఒక సురక్షిత మార్గాన్ని సిద్ధం చేసుకుంటోంది. జలసంధికి అటు కతర్, కువైట్‌లకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు లేక తీవ్ర ఆర్థిక దెబ్బ తిన్నాయి. యూఏఈ ఈ పెట్టుబడులతో భవిష్యత్తు సంక్షోభాల నుంచి తనను తాను కాపాడుకుంటోంది.