యూఎస్-ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందంపై శుక్రవారం సంతకం: జెనీవాకు JD Vance, హోర్ముజ్ ప్రారంభం; భారత్‌కు ఊరట

యూఎస్-ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన చారిత్రక శాంతి ఒప్పందంపై శుక్రవారం జెనీవాలో సంతకాలు జరగనున్నాయి. ఈ వేడుకకు అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు JD Vance హాజరుకానుండగా, అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కూడా పాల్గొనే అవకాశం ఉందని వైట్‌హౌస్ ప్రకటించింది. G7 సదస్సు ముగిసిన తర్వాత ట్రంప్ నేరుగా జెనీవా వెళ్లనున్నారు. ఈ ఒప్పందంలో అత్యంత కీలకమైన అంశం స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్‌ను తిరిగి తెరవడం. ప్రపంచ చమురు రవాణాకు ఈ జలసంధి ప్రధాన మార్గం. గత మూడున్నర నెలలుగా కొనసాగిన సంఘర్షణ కారణంగా మూసివేతతో ముడి చమురు ధరలు ఆకాశాన్నంటాయి. ఇప్పుడు అమెరికా నౌకా దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేయడంతో పాటు హోర్ముజ్ పూర్తిగా అందరికీ అందుబాటులోకి రానుంది. ఇది భారత్‌తో సహా చమురు దిగుమతిపై ఆధారపడిన ఆర్థిక వ్యవస్థలకు పెద్ద ఊరట.

శాంతి ఒప్పందం శుక్రవారం సంతకమైన తర్వాత 60 రోజుల పాటు అదనపు చర్చలు జరుగుతాయి. అణ్వాయుధాలు, క్షిపణి కార్యక్రమాలపై ఇంకా ఎలాంటి హామీలు లేవు. ఇరాన్ తన స్తంభింపచేసిన ఆస్తుల విడుదలను డిమాండ్ చేస్తోంది. అమెరికా నౌకా దిగ్బంధనం తొలగించడం ఇరాన్ ముందుంచిన ప్రధాన షరతుల్లో ఒకటి. భవిష్యత్తులో అణు ధూళిని తొలగించే విషయంలో ట్రంప్ కొంత అవగాహనకు వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది, కానీ ఇరాన్ వైపు ఇంకా స్పష్టత రాలేదు.

ఈ సంఘర్షణ ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి 28న ప్రారంభమైంది. మూడు నెలలకు పైగా సాగిన ఈ యుద్ధ వాతావరణం ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లను తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. హోర్ముజ్ మూసివేత వల్ల ముడి చమురు సరఫరా నిలిచిపోయి ధరలు భారీగా పెరిగాయి. భారత్‌కు రోజుకు అవసరమైన చమురులో 80 శాతం దిగుమతి అవుతుంది కాబట్టి, పెట్రోల్, డీజిల్, LPG ధరలపై ఒత్తిడి పెరిగింది. ఇటీవల హోర్ముజ్ సమీపంలో భారత్‌తో లింకున్న ఓడలపై జరిగిన దాడుల్లో ముగ్గురు భారత నావికులు మృతి చెందడం ఉద్రిక్తతను మరింత పెంచింది. ఇప్పుడు ఈ ఒప్పందం వల్ల ఇలాంటి దాడులు నిలిచిపోతాయి, నౌకలు స్వేచ్ఛగా ప్రయాణించవచ్చు. దీంతో ప్రపంచ వాణిజ్యం, స్టాక్ మార్కెట్లు ఊపిరి పీల్చుకుంటాయి. ముఖ్యంగా ఇంధన ధరలు తగ్గి సామాన్యులకు ఉపశమనం లభిస్తుంది. ఇది గత కొన్నేళ్లలో కనిపించిన అతిపెద్ద భౌగోళిక రాజకీయ విజయంగా నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

అయితే హోర్ముజ్ సుంకం లేకుండా తెరవడంపై ఇంకా స్పష్టత రాలేదు. ఇరాన్ గతంలో నౌకలపై సుంకం వసూలు చేసిందా, అనుమతులు అవసరమా అనే వివరాలు 60 రోజుల చర్చల్లో తేలనున్నాయి. శుక్రవారం సంతకం తర్వాత మొదటి దశలో ఉభయ పక్షాలు కాల్పుల విరమణ పాటిస్తాయి.