ఇరాన్ చమురుపై అమెరికా తాత్కాలిక వైవర్.. భారత రిఫైనరీలు మాత్రం ఆసక్తి చూపడం లేదు

అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఇరాన్ చమురు తిరిగి అందుబాటులోకి వచ్చినా, భారతీయ రిఫైనరీలు భారీగా కొనుగోళ్లు చేయడానికి ఆసక్తి చూపడం లేదు. 2019లో అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఇరాన్ పై కఠిన ఆంక్షలు విధించిన తర్వాత భారత్ ఆ దేశం నుంచి దిగుమతులు పూర్తిగా నిలిపివేసింది.

ఇటీవల కొన్ని దౌత్య పరిణామాల నేపథ్యంలో అమెరికా ట్రెజరీ శాఖ ఇరాన్ చమురు సరఫరాపై 60 రోజుల తాత్కాలిక మినహాయింపు (waiver) ఇచ్చింది. ఈ వైవర్ ఆగస్టు 21 వరకు అమల్లో ఉంటుంది. అయినా ఇండియన్ ఆయిల్, రిలయన్స్ వంటి ప్రధాన సంస్థలు ఇరాన్ బ్యారలను కొనడానికి వెనుకంజ వేస్తున్నాయి. దీని వెనుక ప్రధానంగా మూడు కారణాలు ఉన్నాయి.

మొదటిది: 60 రోజుల గడువు చాలా తక్కువ. క్రూడ్ ఆయిల్ కొనుగోలు ఒప్పందం కుదుర్చుకుని, లోడ్ చేసి, భారత్ చేరేలోగా ఈ గడువు ముగిసిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఆగస్టు 21 తర్వాత అమెరికా మళ్లీ ఆంక్షలు విధిస్తే, చెల్లింపులు చేయడం నిబంధనల ఉల్లంఘన అవుతుందని రిఫైనరీలు భయపడుతున్నాయి. రెండవది: బ్యాంకింగ్, చెల్లింపుల వ్యవస్థ స్పష్టంగా లేదు. ఇరాన్ బ్యాంకులపై అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు పూర్తిగా తొలగించలేదు. ఏ కరెన్సీలో చెల్లించాలి, ఎలా చెల్లించాలనే అంశంపై గందరగోళం నెలకొంది. గ్లోబల్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు ఇరాన్ చమురు రవాణా చేసే ట్యాంకర్లకు బీమా ఇవ్వడానికి వెనుకాడుతున్నాయి.

మూడవ కారణం డిస్కౌంట్లు తగ్గడం. ఇప్పటివరకు ఇరాన్ ఆంక్షల భయంతో చైనాకు భారీ డిస్కౌంట్లతో చమురు అమ్మింది. ఇప్పుడు అమెరికా వైవర్ ఇవ్వడంతో ఇతర దేశాలు రేసులోకి వస్తాయి, దీంతో ఇరాన్ డిస్కౌంట్లు తగ్గించే అవకాశం ఉంది. అంతంత డిస్కౌంట్ల కోసం అంతర్జాతీయ ఆంక్షల రిస్క్ తీసుకోవడం అవసరమా అని భారతీయ రిఫైనరీలు భావిస్తున్నాయి. అంతేకాక, ప్రస్తుతం రష్యా నుంచి రికార్డు స్థాయిలో చౌకగా ముడి చమురు లభిస్తోంది. రష్యాతో సరఫరా, చెల్లింపు మార్గాలు ఇప్పటికే సెట్ అయి ఉన్నాయి.

ఈ నేపథ్యంలో, సముద్రంలో ఇప్పటికే లోడ్ అయిన కొన్ని తాత్కాలిక కార్గోలను మాత్రమే భారత్ కొనుగోలు చేయగలదని, కానీ దీర్ఘకాలిక స్పష్టత వచ్చే వరకు ఇరాన్ చమురుకు దూరంగానే ఉంటుందని మార్కెట్ విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.