డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్: భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత సంపూర్ణ జీవిత ప్రస్థానం

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ భారత రాజ్యాంగ నిర్మాతగా, అణగారిన వర్గాల హక్కుల కోసం జీవితాంతం పోరాడిన నాయకుడిగా చరిత్రలో నిలిచారు. 1891 ఏప్రిల్ 14న మధ్యప్రదేశ్‌లోని మహూలో జన్మించిన ఆయన చిన్నతనంలోనే కుల వివక్షను ఎదుర్కొన్నారు. ఐదేళ్ల వయసులో తల్లిని కోల్పోయిన అంబేద్కర్ విద్యను ఆయుధంగా మార్చుకున్నారు.

సతారాలో పాఠశాల విద్య ప్రారంభించి, బొంబాయిలోని ఎల్ఫిన్‌స్టోన్ హైస్కూల్‌లో 1907లో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశారు. 1912లో బాంబే యూనివర్సిటీ నుంచి పట్టభద్రులై, 1913లో న్యూయార్క్‌లోని కొలంబియా యూనివర్సిటీకి వెళ్లారు. అక్కడ 1916లో 'కాస్ట్స్ ఇన్ ఇండియా' అనే పరిశోధనా పత్రాన్ని సమర్పించారు. లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, గ్రేస్ ఇన్‌లో చదివి 1923 నాటికి అత్యున్నత డిగ్రీలు సాధించారు.

భారత్‌కు తిరిగి వచ్చిన అంబేద్కర్ కుల వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం మొదలుపెట్టారు. 1924లో బహిష్కృత హితకారిణి సభను స్థాపించారు. 1927 మార్చి 20న మహాడ్‌లో నీటి హక్కు కోసం వేలాది మందితో చారిత్రక సత్యాగ్రహం నిర్వహించారు. అదే ఏడాది డిసెంబర్‌లో మనుస్మృతిని దహనం చేశారు. 1930లో నాసిక్‌లో కాళారామ్ ఆలయ ప్రవేశ ఉద్యమాన్ని నడిపారు.

1930–32 మధ్య లండన్‌లో జరిగిన రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాల్లో పాల్గొన్న అంబేద్కర్, 1932 పూనా ఒప్పందం ద్వారా అణగారిన వర్గాలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించడంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. వ్యక్తిగత జీవితంలో పలు విషాదాలను ఎదుర్కొన్నారు. ముగ్గురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె, భార్య రమాబాయిని కోల్పోయారు.

1947 ఆగస్టు 29న రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ చైర్మన్‌గా నియమితులైన అంబేద్కర్ దాదాపు మూడేళ్లపాటు శ్రమించి రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారు. 1949 నవంబర్ 26న రాజ్యాంగం ఆమోదం పొందింది, 1950 జనవరి 26న భారత్ గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించింది. అంబేద్కర్ తొలి న్యాయశాఖ మంత్రిగా కూడా పనిచేశారు.

చివరి దశలో కుల వ్యవస్థ నుంచి విముక్తి కోసం 1956 అక్టోబర్ 14న నాగ్‌పూర్‌లో బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించారు. లక్షలాది మంది ఆయనను అనుసరించారు. 1956 డిసెంబర్ 6న 65 ఏళ్ల వయసులో అంబేద్కర్ కన్నుమూశారు.