డ్రోన్ యుద్ధం.. అణు ఆయుధాల బెదిరింపు తగ్గుతోందా? ప్రపంచ వ్యూహాత్మక మార్పు

పశ్చిమాసియా, రష్యా-ఉక్రెయిన్, భారత్-పాకిస్థాన్ తదితర ప్రాంతాల్లో ఇటీవలి సైనిక చర్యలు అణు నిరోధక సిద్ధాంతం బలహీనపడుతోందన్న చర్చకు దారితీస్తున్నాయి. సంప్రదాయ ఆయుధాలతో, ముఖ్యంగా చౌకైన డ్రోన్లతో అగ్రరాజ్యాలకు సవాల్ విసరడం సాధ్యమవుతోంది.

గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఇరాన్ అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై డ్రోన్లు, బాలిస్టిక్ క్షిపణులతో దాడులు చేస్తోంది. ఈ దాడుల్లో 18 మంది అమెరికా సైనికులు మరణించగా, 450 మందికి పైగా గాయపడినట్లు పెంటగాన్ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఉపగ్రహ చిత్రాల విశ్లేషణ ప్రకారం 42 నుంచి 52 అమెరికా సైనిక విమానాలు, డ్రోన్లు ధ్వంసమయ్యాయి లేదా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. ఇప్పటివరకు అమెరికాకు 29 బిలియన్ డాలర్ల ఖర్చు అయినట్లు అంచనా.

ఇజ్రాయిల్‌పై ఇరాన్ క్షిపణులు ఐరన్ డోమ్ వ్యవస్థను ఛేదించుకుని డిమోనా అణు పరిశోధన కేంద్రం సమీపంలోని నివాస ప్రాంతాల్లో పడ్డాయి. ఈ దాడిలో 180 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. ఖరీదైన రక్షణ వ్యవస్థలతో చౌక డ్రోన్లను ఎదుర్కోవడం ఆర్థికంగా భారంగా మారుతోందని విశ్లేషకులు అంటున్నారు.

రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధంలోనూ ఇదే ధోరణి కనిపిస్తోంది. రష్యా అణు బెదిరింపులు చేసినప్పటికీ, ఉక్రెయిన్ డ్రోన్లతో రష్యా భూభాగంలోకి చొచ్చుకుపోయి బాంబర్ విమానాలను ధ్వంసం చేసింది. రష్యా అణ్వాయుధాలను ఉపయోగించకుండా సంప్రదాయ ఆయుధాలతోనే స్పందించింది.

భారత్-పాకిస్థాన్ విషయంలో పుల్వామా ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్ బాలాకోట్ వైమానిక దాడులు చేపట్టింది. పాకిస్థాన్ అణు హెచ్చరికలు రాజకీయ ప్రసంగాలకే పరిమితమయ్యాయి. సంప్రదాయ సైనిక చర్యలతో ఉగ్రవాదాన్ని ఎదుర్కోవచ్చని భారత్ నిరూపించింది. అణు నిరోధకం విఫలమవుతున్న ఈ పరిణామాలు ప్రాంతీయ స్థిరత్వాన్ని దెబ్బతీస్తూ భవిష్యత్తులో మరిన్ని సంఘర్షణలకు దారితీసే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.