కార్తీక మాసం రెండో రోజు యమద్వితీయ, భగినీ హస్త భోజనం ప్రాధాన్యత

నవంబర్ 11, బుధవారం కార్తీక మాసంలో రెండో రోజు. ఈ రోజు కార్తీక శుక్ల విదియ తిథి ఉంది. ఈ తిథిని యమద్వితీయ అని, భగినీ హస్త భోజనం అని కూడా పిలుస్తారు.

ఈ రోజు సోదరులు తమ అక్కలు, చెల్లెళ్ల ఇళ్లకు వెళ్తారు. వారి చేతి వంటను తిని, తర్వాత వారికి బహుమతులు ఇస్తారు. భగిని అంటే సోదరి. అందుకే ఈ రోజును భగినీ హస్త భోజనం అంటారు. ఈ తిథి యమధర్మరాజుకు ప్రీతికరమైనది కావడంతో యమద్వితీయ అనే పేరు వచ్చింది.

పురాణాల్లో ఈ ఆచారానికి ఓ కథ చెబుతారు. యమధర్మరాజు సోదరి పేరు యమున. ఆమె తన సోదరుడిని భోజనానికి రమ్మని పలుమార్లు కోరేది. నరకలోకంలో పాపులకు శిక్షలు విధించే పనిలో ఉండటంతో ఆయన వెళ్లలేకపోయేవాడు.

ఒకసారి మార్కండేయుడి ఆయుష్షు తీసుకోవడానికి యమధర్మరాజు యమపాశంతో బయలుదేరాడు. మార్కండేయుడు పరమేశ్వరుడిని ప్రార్థించి చంద్రశేఖరాష్టకం చదివాడు. యమపాశం ఆయనపై, ఆయన కౌగిలించుకున్న శివలింగంపై కూడా పడింది. అప్పుడు శివుడు ప్రళయకాల రుద్రుడిగా ప్రత్యక్షమై యమధర్మరాజుపై త్రిశూలం విసిరాడు.

త్రిశూలం నుంచి తప్పించుకోవడానికి యమధర్మరాజు పారిపోయాడు. ఆ సమయంలో సోదరి యమున భోజనానికి రమ్మని అడిగిన సంగతి గుర్తొచ్చింది. ఆయన యమున ఇంటికి వెళ్లి ఆతిథ్యం స్వీకరించి భోజనం చేశాడు. అప్పుడు శివుడి త్రిశూలం అక్కడికి చేరుకుంది. భోజనం చేస్తున్న వారికి అంతరాయం కలిగించకూడదనే నియమాన్ని గౌరవిస్తూ అది వెనక్కి వెళ్లిపోయిందని కొన్ని పురాణ గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి.

అపమృత్యు భయం నుంచి తప్పించుకున్న ఆ రోజే కార్తీక శుక్ల విదియ అని చెబుతారు. భోజనం తర్వాత యమధర్మరాజు యమునకు బహుమతులు ఇచ్చాడు. ఆమె ఒక వరం కోరింది. ఈ రోజు సోదరులు సోదరీమణుల ఇళ్లకు వెళ్లి ఆతిథ్యం స్వీకరించి బహుమతులు ఇస్తే, వారికి అపమృత్యు దోషం ఉండకూడదని, యమ పీడ ఉండకూడదని ఆమె కోరింది.

నరకాసురుని సంహరించిన తర్వాత శ్రీకృష్ణుడు కూడా ఇదే రోజు సోదరి సుభద్ర ఇంటికి వెళ్లాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. సుభద్ర ఆయనకు తిలకం దిద్ది తీపి పదార్థాలు తినిపించింది. కృష్ణుడు ఆమెకు బహుమతులు ఇచ్చాడు.

ఇదే రోజు లక్ష్మీదేవి తన సంపదను కుబేరుడికి అప్పగించి విష్ణు ధ్యానంలో లీనమైందని కొన్ని గ్రంథాల్లో చెబుతారు. అందుకే దీపారాధన తర్వాత కుబేరుడికి శ్లోకం చదువుతారు. 'ధనదాయ నమస్తుభ్యం నిధి పద్మాధిపాయ చ, భవంతు త్వత్ ప్రసాదాన్మే ధనధాన్యాది సంపదః' అనే శ్లోకం ఈ రోజు చదవడం ఆచారం.

కార్తీక మాసంలో స్నానం, దీపారాధన, దానానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.