కెన్యాలో రెండేళ్ల జెన్ జెడ్ నిరసనల స్మారకం; పోలీసుల కన్నీటి వాయువు, అరెస్టులు

కెన్యా రాజధాని నైరోబీలో మంగళవారం పోలీసులు కన్నీటి వాయువు ప్రయోగించి, నిరసనకారులను అరెస్టు చేశారు. రెండేళ్ల క్రితం జరిగిన ఘోరమైన జెన్ జెడ్ నిరసనల స్మారక దినాన్ని పురస్కరించుకుని వీధుల్లోకి వచ్చిన వారిపై ఈ చర్య తీసుకున్నారు. పార్లమెంటు భవనం వద్ద సెక్యూరిటీ బలగాలు రోడ్లను మూసివేసి, నిరసనకారులను అడ్డుకున్నాయి. నిరసనలో భాగంగా వచ్చిన కుటుంబ సభ్యులు రేజర్ వైర్ బ్యారికేడ్లకు పూల మాలలు వేశారు.

రెండేళ్ల క్రితం, 2023 జూన్ 25న, వేలాది మంది యువకులు పార్లమెంటు భవనంపైకి దూసుకెళ్లారు. జీవన వ్యయ సంక్షోభం మధ్య పన్నుల పెంపును ప్రతిపాదించిన ఫైనాన్స్ బిల్లును వ్యతిరేకిస్తూ లా మేకర్స్‌పై ఒత్తిడి తీసుకొచ్చారు. పోలీసులు కాల్పులు జరిపి కనీసం 60 మందిని చంపారు. గత ఏడాది జరిగిన మొదటి వార్షికోత్సవ నిరసనలు కూడా హింసాత్మకంగా మారాయి, రెండేళ్లలో దాదాపు 130 మంది మరణించారు. ఈ ఏడాది మళ్లీ హింస చెలరేగుతుందేమోనని భద్రతా బలగాలు అప్రమత్తంగా ఉన్నాయి.

ప్రజల ఆగ్రహానికి కేంద్రంగా అధ్యక్షుడు విలియమ్ రూటో ఉన్నారు. 2007 ఎన్నికల అల్లర్లలో హింసను రెచ్చగొట్టిన నేరంపై ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ కోర్ట్ ఒకప్పుడు అతడిపై ఆరోపణలు నమోదు చేసింది, తర్వాత సాక్షుల భయోత్పాదన ఆరోపణల నేపథ్యంలో కేసు కొట్టివేయబడింది. ఇటీవల ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు మాక్రాన్‌తో జీ7 సదస్సులో పాల్గొన్న రూటోను చాలా మంది కెన్యన్లు ఖాళీ వాగ్దానాలు, అవినీతి, విమర్శకులను అదృశ్యం చేసే అగ్రస్థాయి నిఘా సంస్థల వాడకం ఆరోపిస్తున్నారు.

ఇటీవలి అమెరికా ఆరోగ్య ఒప్పందాలు మరింత ఆగ్రహానికి దారితీశాయి. ట్రంప్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ కాంగోలో ఎబోలా బారినపడిన అమెరికన్లను వేరుచేయడానికి కెన్యన్ వైమానిక స్థావరంలో క్వారంటీన్ సదుపాయం నిర్మించాలని ప్రణాళిక రచించడం తీవ్ర వ్యతిరేకతకు కారణమైంది. స్థానికులు, వైద్య సంఘాలు దీనిని కెన్యాను అంటువ్యాధి నిరోధక కాలనీగా మార్చే ప్రయత్నంగా విమర్శించారు. హైకోర్టు నిర్మాణాన్ని నిలిపివేయాలని ఆదేశించినా ప్రభుత్వం మొదట ధిక్కరించింది, ఫలితంగా ఆరోగ్య మంత్రి కోర్టు ధిక్కారానికి పాల్పడ్డారు. 1.6 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన మరో అమెరికా ఆరోగ్య ఒప్పందం పౌరుల భారీ ఆరోగ్య డేటాను అమెరికాకు అప్పగించాల్సిన నిబంధనతో సార్వభౌమత్వ ఆందోళనలు రేపింది.

రాజకీయ విశ్లేషకురాలు విలికిస్టెర్ అడుమా మాట్లాడుతూ, భద్రతా బలగాలు సెంట్రల్ బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ట్‌లోకి యువత రాకుండా ముందుగానే రోడ్లపై బ్యారికేడ్లు ఏర్పాటు చేయడంతో ఈ ఏడాది 2023లాంటి పరిస్థితి రాదన్నారు. అయితే ప్రభుత్వం రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా సమావేశ హక్కును అణిచివేస్తోందని, రాజకీయ నాయకులు ప్రోత్సహించిన గూండాల చొరబాటుతో నిరసనలు హింసాత్మకంగా మారుతున్నాయని చెప్పారు. 2027 ఎన్నికల వైపు చూస్తే, తమ గళాన్ని బ్యాలెట్ ద్వారా వినిపించేందుకు భారీ సంఖ్యలో యువకులు నమోదు చేసుకోవడం ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాల్ కానుందని ఆమె తెలిపారు.