హైదరాబాద్ జవహర్ నగర్ డంప్ యార్డు: ప్రపంచంలోనే 4వ పెద్ద మీథేన్ ఉద్గార కేంద్రం

ప్రపంచ వ్యర్థాల డంప్‌యార్డుల్లో మీథేన్ ఉద్గారాల పరిశీలనలో హైదరాబాద్‌లోని జవహర్ నగర్ డంప్‌యార్డు నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది. ఒక నగరం మొత్తం చెత్త ఒకే చోట పేరుకుపోతే వెలువడే మీథేన్ వాయువు పరిమాణం గంటకు 5.9 టన్నులుగా నమోదైంది. ఈ డేటా ఇటీవలి అంతర్జాతీయ అధ్యయనంలో వెల్లడైంది.

దేశవ్యాప్తంగా పట్టణాల్లో ప్రతిరోజు 1,71,000 టన్నుల చెత్త ఉత్పత్తి అవుతోంది. అందులో కేవలం 61 శాతం మాత్రమే శాస్త్రీయంగా శుద్ధి చేస్తున్నారు. మిగిలినది డంప్‌యార్డుల్లోనే కుళ్ళిపోతూ మీథేన్‌ను విడుదల చేస్తోంది. హైదరాబాద్ నగరం నుంచి ప్రతిరోజు 9,600 మెట్రిక్ టన్నుల మున్సిపల్ చెత్త జవహర్ నగర్‌కు చేరుతుంది. ఇదంతా ఒకే ప్రాంతంలో పోగవడంతో ఈ డంప్‌యార్డు ఢిల్లీ, ముంబైలను కూడా దాటి ప్రపంచంలో నాలుగో అతిపెద్ద మీథేన్ ఉద్గార కేంద్రంగా నిలిచింది.

మీథేన్ అనేది కార్బన్ డయాక్సైడ్ కంటే చాలా రెట్లు శక్తివంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు. ఇది భూతాపాన్ని వేగంగా పెంచుతుంది. ఫలితంగా తీవ్ర వర్షాలు, వడగాలులు, వాతావరణ అసమతుల్యత వంటి సమస్యలు పెరుగుతాయి. 1994తో పోలిస్తే 2020 నాటికి చెత్త వల్ల ఏర్పడుతున్న కాలుష్యం 226% పెరిగింది. దీనివల్ల శ్వాసకోశ వ్యాధులు, అలర్జీలు, ఆస్తమా వంటి ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా ప్రజల్లో విస్తరిస్తున్నాయి. డంప్‌యార్డు దుర్వాసన, విషవాయువులు, సూక్ష్మ ధూళికణాలు పరిసర ప్రాంతాల ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి.

పర్యావరణ నిపుణులు మాత్రం దీనికి పరిష్కారం ఉందని చెబుతున్నారు. తడి చెత్తను కంపోస్ట్ ఎరువుగా మార్చవచ్చు. బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తి చేసి ఇంధనంగా వాడొచ్చు. ప్లాస్టిక్, లోహం, గాజు వంటి వాటిని రీసైక్లింగ్ చేయొచ్చు. ముఖ్యంగా ప్రతి కాలనీలోనే చిన్న స్థాయిలో కంపోస్టింగ్ చేస్తే రోజూ వచ్చే 9,600 టన్నుల్లో సగం వాల్యూమ్ తగ్గించొచ్చు. అలా డంప్‌యార్డుపై భారం తగ్గడంతో పాటు రైతులకు చౌక ధరకు సేంద్రియ ఎరువులు అందించే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ ప్రస్తుతం ఈ విధానాలు విస్తృతంగా అమలు కాలేదు.