ఖతార్‌లో అమెరికాతో మాట్లాడేందుకు ఇరాన్ నిరాకరణ; కాల్పులతో కుదేలైన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం

హార్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణ వివాదంలో ఇరాన్, అమెరికాల మధ్య కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని సైతం పక్కనపెట్టి తాజాగా కాల్పులు జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల బృందాలు ఖతార్‌కు వెళుతున్నా, ఇరాన్ మాత్రం అమెరికా ప్రతినిధులతో నేరుగా చర్చలు జరపబోమని తేల్చి చెప్పింది. ఈ వారంలో దోహాలో సమావేశం కావాల్సి ఉండగా ఇరాన్ ఆ సమావేశానికి ఒప్పుకోలేదు. అయితే పరోక్షంగా మధ్యవర్తుల ద్వారా చర్చలు సాగే అవకాశం ఉంది.

జూన్ 17న కుదిరిన కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కేవలం నాలుగు నెలల వ్యవధిలోనే సంక్షోభంలో పడింది. సింగపూర్ జెండా గల ‘ఎవర్ లవ్లీ’ అనే కార్గో షిప్‌పై ఇటీవల కాల్పులు జరగడం, ఆ తర్వాత అమెరికా ఇరాన్ లోపలి లక్ష్యాలపై సైనిక చర్య చేపట్టడంతో ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ పెరిగాయి. ఇరాన్ అణ్వస్త్రీకరణను నిరోధించడమే లక్ష్యంగా అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన అల్లుడు జారెడ్ కుష్నర్, స్టీవ్ విట్కాఫ్‌లను చర్చల బృందానికి నాయకులుగా నియమించారు.

హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు ప్రవాహానికి కీలక మార్గం కావడంతో ఈ వివాదం అంతర్జాతీయ చమురు ధరలపై ప్రభావం చూపుతోంది. ట్రంప్ మాట్లాడుతూ, “సైనికపరంగా మేం దాదాపుగా గెలిచాం. ఇరాన్‌కు అణ్వాయుధం ఉండదు, వారు అందుకు అంగీకరించారు” అని ధీమా వ్యక్తం చేశారు. మరోవైపు ఇరాన్ మాత్రం హార్ముజ్‌పై తమ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించాలని, అన్ని డీమైనింగ్ కార్యకలాపాలు తమ నియంత్రణలోనే జరగాలని పట్టుబడుతోంది.

నిపుణుల అభిప్రాయంలో ఇరు దేశాలు ప్రత్యక్ష సంభాషణలు లేకుండా మధ్యవర్తులైన ఖతార్ ద్వారా పరోక్ష చర్చలు జరపడానికి మొగ్గు చూపుతున్నాయి. రోహానీ-ట్రంప్ మధ్య కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందంలో భాగంగా హార్ముజ్‌ను 60 రోజుల పాటు అన్ని నౌకలకు తెరిచి ఉంచాలన్న నిబంధన ఉన్నా, ఇటీవలి కాల్పులతో ఆ ఒప్పందానికి ముప్పు ఏర్పడింది. దోహాలో జరగబోయే పరోక్ష సంప్రదింపుల ద్వారా ఈ సంక్షోభానికి పరిష్కారం లభిస్తుందో లేదో అన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.