అమెరికా-ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందం నిలబడుతుందా? రోడ్ మ్యాప్ భవిష్యత్తుపై తీవ్ర సందేహాలు

అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య కుదిరిన శాంతి ఒప్పందం నిలబడుతుందా అన్న ప్రశ్న అంతర్జాతీయ వేదికలపై చర్చనీయాంశంగా మారింది. ట్రంప్ హెచ్చరికలు, ఇజ్రాయిల్ వ్యతిరేకత నేపథ్యంలో ఈ శాంతి ప్రక్రియ ముందుకు సాగుతుందా అన్న సందేహాలు బలంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.

జూన్ 16న డిజిటల్ సంతకాలతో 14 అంశాల అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది. జూన్ 22న బర్గెన్‌స్టాక్‌లో జరిగిన చర్చల్లో కీలకమైన 60 రోజుల రోడ్ మ్యాప్ ఖరారైంది. ఈ రోడ్ మ్యాప్‌లో రాజకీయ పర్యవేక్షణ, అణు ఆంక్షల సమస్యలపై వర్కింగ్ గ్రూపుల ఏర్పాటును ప్రతిపాదించారు.

హార్మోజ్ జలసంధి ద్వారా వాణిజ్య నౌకల సురక్షిత ప్రయాణానికి అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కమ్యూనికేషన్ లైన్ ఏర్పాటు కానుంది. లెబనాన్‌లో సైనిక కార్యకలాపాల నిలిపివేత, కాల్పుల విరమణ పర్యవేక్షణకు ప్రత్యేక విభాగం ఏర్పాటవుతుంది. ఆగస్టు 21, 2026 వరకు ఇరాన్ చమురు, గ్యాస్, పెట్రో కెమికల్స్ స్వేచ్ఛగా అమ్ముకునేందుకు అమెరికా ట్రెజరీ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆంక్షల నుంచి మినహాయింపు ఇస్తుంది.

ఇరాన్ స్తంభింపచేసిన ఆస్తుల విడుదలకు ఖతార్‌తో ఒప్పందం చేసుకుంటారు. లెబనాన్ కాల్పుల విరమణ, ఆంక్షల ఎత్తివేత లాంటి షరతులు నెరవేరితే IAEA ఇన్స్పెక్టర్లను తమ దేశంలోకి అనుమతించేందుకు ఇరాన్ అంగీకరించింది.

ఈ అవగాహన ఒప్పందంపై అమెరికా, ఇజ్రాయిల్‌లో తీవ్ర విమర్శలు వస్తున్నాయి. ఇరాన్ ముందు అమెరికా పూర్తిగా లొంగిపోయిందని చాలామంది తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నారు. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, బాలిస్టిక్ క్షిపణుల కార్యక్రమాలను నాశనం చేయాలన్న అమెరికా రెండు ప్రధాన లక్ష్యాలు నెరవేరలేదని స్పష్టమవుతుంది.

ఇరాన్‌లో పాలన మార్చాలన్న కోరిక కూడా పూర్తిగా నీరుగారింది. యుద్ధం ముగిసేసరికి ఇరాన్ పాలకులు మరింత బలపడ్డారు. రెవల్యూషనరీ గార్డ్స్ దేశంలోని కీలక అంశాలపై పట్టు సాధించారు.

గాజాలో ట్రంప్ అధ్యక్షతన ఏర్పాటైన బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్ దీనికి తాజా ఉదాహరణ. నవంబర్ 2025లో UN భద్రతా మండలి ఆమోదించిన 20 పాయింట్ల ప్రణాళిక ఉన్నప్పటికీ క్షేత్రస్థాయిలో ఎలాంటి పురోగతి లేదు. గాజా పునర్నిర్మాణానికి కావలసిన 20 బిలియన్ డాలర్ల నిధులు ఇంకా సమకూరలేదు.

2015లో కుదిరిన అణు ఒప్పందాన్ని 2018లో ట్రంప్ ఏకపక్షంగా రద్దు చేశారు. జూన్ 2025లో అమెరికా-ఇరాన్ చర్చలు సానుకూలంగా జరుగుతున్న సమయంలోనే ఇజ్రాయిల్ ఇరాన్‌పై దాడులు చేసింది. ఈ పరిణామాలన్నీ రోడ్ మ్యాప్ విజయంపై తీవ్ర అనుమానాలు పెంచుతున్నాయి.

రోడ్ మ్యాప్ అమలు రెండు వైపుల నుంచి ఆశాజనకంగా ప్రారంభమైంది. హార్మోజ్ జలసంధి గుండా నౌకల రాకపోకలు నిలకడగా కొనసాగుతున్నాయి. ఇరాన్ చమురు విక్రయాలపై ఆంక్షల ఎత్తివేత, నిధుల విడుదల ప్రారంభం కావడం శుభపరిణామం. ఇజ్రాయిల్-లెబనాన్ మధ్య కాల్పుల విరమణ కూడా 48 గంటలుగా విజయవంతంగా అమలవుతుంది.

మూడు దశాబ్దాల ఆంక్షల నుంచి బయటపడి పశ్చిమాసియాలో శాంతికి ఇరాన్ సహకరిస్తుందా, కొత్త ముప్పుగా మారుతుందా అనేదే ఇప్పుడు అత్యంత కీలకమైన అంశంగా మారింది.